Skip to main content

संग्रहालयमा (कविता)

'उ त्यो डोरीमा
लहरै झुण्डाएको देखिस्?
हो, तीनै हुन् –
मादल, मुर्चुङ्गा र डम्फू
सारंगी, मुरली र दमाहा
सहनार्इ, ट्याम्को र ढोलक
तैलें कहाँ सुन्न पाइँस र, बाबै?
कति मीठा निस्कन्थे यीबाट,
फुक्दा, ठोक्दा र बजाउँदा
धूनहरू!'

पल्तिर कुनामा
धमीराले चिथोरेको दराजका
टक्टाउँदै मैलालुगाहरू
नातीलार्इ अर्थ्याउँदै छु म –
'धाननाच, रोपाइनाच
सेलो र मारूनीनाच
हिमाली आँगनीमा नाचिने
हाम्रा भोटेनीका शेर्पानाच
देउडा र माघीमा नाच्दा
उहिले-उहिलेका नतर्कीहरूले
पहिरिने भेष हुन – अमूल्य यी!
बुझिस् केटा?'

'हेर्दा पनि शीतल हुने,
साक्षात देख्दाको आनन्द के थाहा?
ह्योल्मो, रूप्से र पाताले छाँगो
रारा, बेगनाश र बुलबुल
फोक्शुन्डो, फेवा र तिलिचो
यिनकै नीला लहरहरूमा
पौडेर नथाक्ने यी –
अन्नपूर्ण, चोयू, कन्चनजंगा
धवलागिरि, माछापुच्छ्रे र सगरमाथा
'नाति केटालार्इ म किन नभनूँ?
अनुपम तालका नीला गहिरार्इमा
डुबुल्की मार्दा आँखाले,
सुन्दर हिमालका उचार्इ
जब नाप्न खोज्थे पैतालाहरूले
कि, फुल्थे गर्वले कति, हाम्रा नेपाली छाति?'

आज धर्म, संस्कृती र पहिचान
सबै हराएका बखत
हेरिरहेछ मेरो नाति केटा
भित्तामा सजाइएका फ्रेमहरू –
जामे, स्वयम्भू र स्वर्गद्भारी
मुक्तिनाथ, मनकामना र पशुपतिनाथ
र, जान्न खोजिरहेछ-
हैन कसले लुटेछ हाम्रो धर्म?
कहिले हराएछ हाम्रो सभ्यता?
किन बिलाएछ हाम्रो पहिचान?
त्यसैले त खोज्दैछु यो बुढ्यौलीमा,
सँगसँगै नातिसँग-
भाका, बाजा
नचरी, भेष
बिबिधता र एकता!

खोजिरहेछु, यो संग्रहालयमा –
म 'मेरो युग र मलार्इ' खोजिरहेछु !
Post a Comment

Popular posts from this blog

(अ)भद्र मान्छेहरूका उरेन्ठेउलो सपना ...

साहित्य यात्रामा मेरो पहिलो प्रकाशित सृजनाको शिर्षक थियो - 'बेनी शान्त मुस्कुरार्इरहेछ ।'
'न्यू धौलागिरि' दैनिकमा यहि शिर्षकको कविता प्रकाशित गरेर मैले लेख्ने कामको थालनी गरेको थिएँ । आज निकै भावुकताका साथ म त्यो दिनलार्इ सम्झिरहेछु जुनदिन जिल्ला बिकास समितिका तत्कालिन उपसभापति मेरा पिताजीका लागि प्राप्त सरकारी आवासमा बुबासँगै बसेर म स्थानीय सरकारी मा.वि. मा अध्ययन गर्ने गर्थे । ५० को दशकको मध्यवर्षका स्वर्णिम दिनहरूमा बेनी बिछट्टै सुन्दर लाग्थ्यो, मलार्इ । पञ्चायतको काला दिनहरू पछि म्याग्दी उल्लेखनीय रूपमा शान्त नै थियो पनि । राजनैतिक र्इबी, र्इख अलिअलि थियो जस्तो मेरो अनुभूति छ । र, मलार्इ त्यो स्वभाविक नै थियो भन्ने पनि लाग्छ । किनकी, मानिसहरूको चेतनाको स्तर अहिलेको जस्तो फराकिलो हुनसक्ने सम्भावनामा नै थिएन । 
तर आज?
आज यो अलिअलि हैन, बेस्सरी खजमजिएको छ । राजनैतिक आस्थाका आधारमा मानिसहरू यो हदसम्मको नीचतामा प्रकट हुनेछन् भन्ने मैले कहिल्यै सोचेको थिइँन । सायद म गलत थिएँ । मलार्इ लागेको थियो, सूचना प्रविधीले निकै छोटो समयमै मानिसहरूलार्इ सूचना र तथ्यका मसिना पक्षहरू…

डा. बाबुराम भट्टराईलाई खुलापत्र

कुनै बेलाका मेरा सर्बाधिक प्रिय नेता डा. बाबुराम भट्टाराईज्यू सादार नमस्कार, सर्वप्रथम त यहाँलाई यहाँकै “प्रिय अभिवादन” लालसलामसहित अभिवादन गर्न यसर्थ असमर्थ छु कि त्यो अभिवादनमा मलाई निहत्था, निरीह हजारौं शहादतप्राप्त नौजवानहरुको रगतको “गन्ध” अनुभूत गर्दछु । ती जो जो मारिए, ती देशकै लागि मर्दैछौं भनेर शहादत प्राप्त गरेका थिए । किन्तु, उनीहरुको बलिदानीले देशले जे पाउनु पर्ने थियो त्यो पाएन, जे अनपेक्षित थियो त्यसका साक्षी वर्तमानमा बाँचिरहेका हामीहरु छौ, खैर यो प्रसंगलाई यहि टुंगाऔं । डा. सा’ब, यहाँलाई अचम्भित पार्ला कि यो अपरिचितले अकारण किन यो खुलापत्र लेख्यो ? तर म यहाँलाई दुई कुरा स्पष्ट पार्न चाहन्छु – पहिलो हामीहरु परिचित छौं, र दोश्रो यो पत्र लेख्नुको कारण छ । हो डाक्टरसा’ब अत्यन्तै सान्दर्भिक कारण ! अर्थमन्त्रीका हैसियतमा यहाँ म्याग्दी भ्रमणमा आउँदैका दिन उद्योग बाणिज्य संघ म्याग्दीको सभाहलमा उपस्थितहरुको यहाँसँग साक्षात्कार चलिरहँदा, दाहिने हात मेरो पनि उठेको थियो । ५ मिनेटसम्म अविश्रान्त हात उठिरहेपछि, बजारका “गन्यमान्यहरु” को हातबाट माइक्रोफोन मनेर आईपुगेको थियो । मलाई राम…

नेताको छोरा १ - समाज, विकास र चुनाव

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)
“यहाँ के छैन?” रेलगाडीभित्रबाट बाहिर चियाउँदै मैले आफैलाई प्रश्न गर्ने गर्दछु । शिशाबाहिर चिल्ला सडकहरु देखिन्छन । सफा पानी पोखरीहरु देखिन्छन । अनि देखिन्छन्, ससाना नानीबाबुहरुको किताबमा कोरिएका चित्रहरुमा जस्तै आँखाभरी बस्ने खेल मैदान, बगैंचा र घरहरु पनि । बिगत ५ बर्षदेखि म काममा जाँदै गर्दा या बिद्यालय जाँदै गर्दा अनि कहिलेकाही साथीभाईहरु भेट्न जाँदा उहि बाटो त्यहि नामको रेलगाडीे चढेर मैले गर्ने रेलयात्रा तीनै ५ वटा बिसौनी पार गरेर १५ मिनेटमा अन्तिम बिसौनीमा पुगेर रोकिन्छ तर मेरा मनभरी उब्जने तर्कनाहरु रेलगाडीसँगै रोकिदैनन् । ती अझै बढ्दै जान्छन । 
सडकमा मान्छेहरु हतारिदै आ…