Skip to main content

बि.सं. २१०० (अंक ११)


हामी गुर्जा नगरभित्र चल्ने नगर बसको पर्खाइमा थियौं । बस स्ट्यान्ड खाली थियो । बस आउने समय हेर्दा थाहा लाग्यो अझै १५ मिनेट पर्खनु पर्ने रहेछ । प्रत्येक आधा घण्टामा बस त्यो स्ट्याण्ड हुँदै नगरभित्र प्रवेश गर्दोरहेछ । “मंसिरको लास्ट विकमै यति विघ्न जाडो हुने थाहा लागेको भए म समर सेसनका लागि आउने थिएँ ।” जेट्लिना गनगन गर्दै थिई । मलाई पनि लागिरहेको थियो – केहि अगाडि मात्र पिएको तातो कफिले खास प्रभाव पार्न सकेन गुर्जाको ठन्डीमा । भित्रैदेखि थुरथुर कपायो जाडोले । जेट्लिना गुनासो गर्दै थिई – “यो ठन्डीमा मेरा तीन महिना कसरी बित्ने होलान ? आइ एम सो स्केयर्ड !” यहाँको जाडोको शुरुकै भोगाईमा उसले डराउनु अस्वभाविक लागेन । यति कठोर जाडोको अनुभव मैले जीवनभरिमै एकपटक मात्र ६० को दशकको एक साल गरेको थिएँ, जतिखेर हिउँ जगन्नाथ मन्दिरको डाँडाबाट ओरालै ओरालो बेनीसम्म आइपुगेको थियो । करिब एक हप्तासम्म बेनी नगरमा बिधुत तथा सञ्चार सेवा सुचारु हुन नसकेको त्यो सप्ताह मेरा समकालीन धेरैका लागि अविष्मरणीय छ । अतः उसको गुनासोमा मैले केहि बोलिनँ । उसले धेरै बेरसम्म  गनगन गरिराखी । 
स्ट्यान्डमा बिस्तारै यात्रुहरुको चाप बढ्न थाल्यो । अगाडिसम्म म र जेट्लिनामात्र रहेको स्ट्याण्डमा पन्ध्र सोर्‍ह जना मान्छेहरु भेला भैसकेका थिएँ । कोही कामबाट फर्के झै देखिन्थे, कोही काममा जान हिडेका जस्ता देखिन्थे । सबैलाई हतारो थियो । बस छुट्नै लाग्दा एउटै सांस्कृतिक पोशाकमा सजिएका आधा दर्जन युवायुवतीहरू हुल पनि बस भित्रै छिर्‍यो । प्रायः यात्रुले खासखुस गर्न थाले । उनीहरुले कसैको केही मतलब राखेनन् । आफ्नै धुनमा मस्त थिए । जेट्लिनाले समेत बडो आश्चर्यपूर्वक मतिर हेरी । सायद युवायुवतीहरुको त्यो हुलका बारेमा मैले उसलाई केही बताउन सक्छु कि भन्ने आशले मतिर हेरेको हुनुपर्छ । म चुपचापै रहे । खासमा उनीहरुका बारेमा त्यति विस्तृत अनुमान लगाउने सामथ्र्य राखिनँ मैले । मैले अनभिज्ञता प्रकट गरेँ । चालकले यात्रुहरुको जिज्ञासु भाव आफू अगाडिको ऐनामा प्रतिबिम्बित भएको देखेछ सायद, त्यसैले एकजना युवतीलाई आफूतिर आउन ईशारा गर्‍यो । र, उनीहरुका बारेमा थोरै केही राखिदिन आग्रह पनि । युवतीले खुशी हुँदै भनी – “हामी यहाँका आदिवासी छन्त्याल समुदायका हौं । प्रत्येक शुक्रबार यस नगरको मुटुमा रहेको छन्त्याल केन्द्रमा हाम्रो कल्चरल शो हुन्छ । यदि यहाँहरूसँग समय छ भने पाल्नुहोला ।” युवतीले जानकारी दिएपछि धेरै यात्रुहरूले उसले बताएअनुरुपको कल्चरल शो हेर्न जाने ईच्छा जाहेर गरे । जेट्लिनाले मलाई हेरी । म निशब्द रहेँ । उसले जाऔं भनी भने नाइँ नभन्ने विचार आयो मनमा । 
पहिलो स्टपमा आएर बस रोकियो । एउटा कलेजको ठीक मुनीको स्टपमा केही यात्रुहरु ओर्लिए र आफ्नो कक्षा सिध्याएर आएका केही बिधार्थीहरु बसमा उक्ले । मैले बिधार्थीहरुलाई एक एक नियाले । त्यस्तैमा मैले वाइड रेन्जको स्क्रिनमा नगरका बारेमा केही जानकारीहरु डिस्प्ले भैराखेको देखेँ ! अगाडि यहि नगरकी आदिवासी युवतीले बताए झैं प्रत्येक शुक्रबार ७ बजे साँझदेखि यस नगरमा हुने छन्त्याल साँस्कृतिक शोका बारेमा पनि जानकारी डिस्प्ले भयो । टिकट मूल्य रहेछ रु १३५० । टिकटको मूल्यमै डिनरको पनि ब्यवस्था गरिएको रहेछ । आजै त्यो मौका नछुटाई हाल्ने मनस्थिती बनाएँ मैले । जेट्लिना भन्दै थिई – “ओके म टिकटको स्पन्सर गर्छु । आउने है त शो हेर्न । डन ?” उसको प्रस्ताव मलाई ‘के खोज्छस कानो ? आँखो’ भने झै भयो । मैले ‘हुन्छ’ भनेँ । साँस्कृतिक शोको जानकारी सिध्दिनै लाग्दा, बस दोश्रो स्टपमा रोकियो । जुन नगरको बीच भागमा छ । त्यहाँ आइपुग्दा मलाई मेरा पुराना मित्रहरु झकप्रसाद छन्त्याल र कृष्णको याद आयो । उनीहरुलाई भेट्ने ईच्छा जाग्यो । यत्तिकैमा सांस्कृतिक शोका युवतीहरु त्यही ओर्लिए । बस नगरको बीचैबीचै पश्चिमतिर लाग्यो । बसको डिस्प्ले बोर्डमा गुर्जा नगरका वरिपरी घुम्नै पर्ने केहि दर्शनीय, पर्यटकीय र ऐतिहासिक महत्वका स्थानका बारेमा त्यहाँका तस्बीर सहित देख्दा मैले सातादिनको गुर्जा बसाई निकै नै कम हुने आँकलन गरेँ । बोर्डमा देखियो – गुर्जा नगरको ठिक पारिपट्टि हन्टिङ हिल्स । जहाँ नगरबाट बिद्युतिय केबलकार चढेर १० मिनेटमा पुग्न सकिन्थ्यो र एक रात त्यतै बिताउन सकिदो रहिछ, त्यो पनि जम्मा ८ हजारमा । तर आफूले शिकार खेल्ने हो भने चाँहि खर्च अलि बढि नै हुने रहेछ । करिब २७ हजार ! त्यस्तै अर्को सूचना देखेँ, चूरेन हिमालको फेदमा स्किङ गर्ने । गुर्जाघाटतिर टे«किङ जाने, स्याउ बारी घुम्ने, हर्बल कलेज तथा माउन्टेरिङ कलेजको भ्रमण गर्ने, छन्त्याल म्युजियम र अलि माथि लेकतिर ब्यावसायिक भेडापालन अवलोकन गर्ने । डिस्प्ले बोर्डको सूचना अनुसार कार्यक्रम बनाउँदा कार्यक्रमको लामै फेहरिस्त बन्ने देखेपछि म मेरै पुरानै योजना अनुरुप आफ्नो विदा मनाउनलाई तयार रहेँ ।
नगरको अन्तिम स्टपमा आएर बस रोकियो । यो आवासीय क्षेत्र रहेछ । धेरै मानिसहरु यतातिर बस्दा रहेछन । अलिकति शान्त स्थान, नगरबाट केहि पर । जहाँ म पहिलो पटक पाइला राख्दै थिएँ । त्यतिखेर गुर्जा आउँदा म यो भेगमा आएको थिइँन । मलाई साथीहरुले भनेका थिए, यतातिर सरकारी जमिन छ । तर अहिले सरकारले यहाँ अर्पाटमेन्ट बनाएर ब्यक्तिलाई बेचेको रहेछ । जहाँ जेट्लिनालाई एउटा अपार्टमेन्टको ब्यवस्था गरेको थियो उसको कम्पनीले । हामीलाई जेट्लिनाले इन्टर्नसीप गर्ने कम्पनीको पि.आर.ओ. ले उसलाई ब्यबस्था गरेको अपार्टमेन्टतिर लग्यो । बाटामा थुप्रै घतलाग्दा कुरा गर्‍यो, त्यो २७ वर्षिय ठिटोले । खासगरी गुर्जा नगरले पछिल्ला दश बर्षमा हासिल गरेको विकासका बारेमा । 


Post a Comment

Popular posts from this blog

(अ)भद्र मान्छेहरूका उरेन्ठेउलो सपना ...

साहित्य यात्रामा मेरो पहिलो प्रकाशित सृजनाको शिर्षक थियो - 'बेनी शान्त मुस्कुरार्इरहेछ ।'
'न्यू धौलागिरि' दैनिकमा यहि शिर्षकको कविता प्रकाशित गरेर मैले लेख्ने कामको थालनी गरेको थिएँ । आज निकै भावुकताका साथ म त्यो दिनलार्इ सम्झिरहेछु जुनदिन जिल्ला बिकास समितिका तत्कालिन उपसभापति मेरा पिताजीका लागि प्राप्त सरकारी आवासमा बुबासँगै बसेर म स्थानीय सरकारी मा.वि. मा अध्ययन गर्ने गर्थे । ५० को दशकको मध्यवर्षका स्वर्णिम दिनहरूमा बेनी बिछट्टै सुन्दर लाग्थ्यो, मलार्इ । पञ्चायतको काला दिनहरू पछि म्याग्दी उल्लेखनीय रूपमा शान्त नै थियो पनि । राजनैतिक र्इबी, र्इख अलिअलि थियो जस्तो मेरो अनुभूति छ । र, मलार्इ त्यो स्वभाविक नै थियो भन्ने पनि लाग्छ । किनकी, मानिसहरूको चेतनाको स्तर अहिलेको जस्तो फराकिलो हुनसक्ने सम्भावनामा नै थिएन । 
तर आज?
आज यो अलिअलि हैन, बेस्सरी खजमजिएको छ । राजनैतिक आस्थाका आधारमा मानिसहरू यो हदसम्मको नीचतामा प्रकट हुनेछन् भन्ने मैले कहिल्यै सोचेको थिइँन । सायद म गलत थिएँ । मलार्इ लागेको थियो, सूचना प्रविधीले निकै छोटो समयमै मानिसहरूलार्इ सूचना र तथ्यका मसिना पक्षहरू…

नेताको छोरा १ - समाज, विकास र चुनाव

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)
“यहाँ के छैन?” रेलगाडीभित्रबाट बाहिर चियाउँदै मैले आफैलाई प्रश्न गर्ने गर्दछु । शिशाबाहिर चिल्ला सडकहरु देखिन्छन । सफा पानी पोखरीहरु देखिन्छन । अनि देखिन्छन्, ससाना नानीबाबुहरुको किताबमा कोरिएका चित्रहरुमा जस्तै आँखाभरी बस्ने खेल मैदान, बगैंचा र घरहरु पनि । बिगत ५ बर्षदेखि म काममा जाँदै गर्दा या बिद्यालय जाँदै गर्दा अनि कहिलेकाही साथीभाईहरु भेट्न जाँदा उहि बाटो त्यहि नामको रेलगाडीे चढेर मैले गर्ने रेलयात्रा तीनै ५ वटा बिसौनी पार गरेर १५ मिनेटमा अन्तिम बिसौनीमा पुगेर रोकिन्छ तर मेरा मनभरी उब्जने तर्कनाहरु रेलगाडीसँगै रोकिदैनन् । ती अझै बढ्दै जान्छन । 
सडकमा मान्छेहरु हतारिदै आ…

डा. बाबुराम भट्टराईलाई खुलापत्र

कुनै बेलाका मेरा सर्बाधिक प्रिय नेता डा. बाबुराम भट्टाराईज्यू सादार नमस्कार, सर्वप्रथम त यहाँलाई यहाँकै “प्रिय अभिवादन” लालसलामसहित अभिवादन गर्न यसर्थ असमर्थ छु कि त्यो अभिवादनमा मलाई निहत्था, निरीह हजारौं शहादतप्राप्त नौजवानहरुको रगतको “गन्ध” अनुभूत गर्दछु । ती जो जो मारिए, ती देशकै लागि मर्दैछौं भनेर शहादत प्राप्त गरेका थिए । किन्तु, उनीहरुको बलिदानीले देशले जे पाउनु पर्ने थियो त्यो पाएन, जे अनपेक्षित थियो त्यसका साक्षी वर्तमानमा बाँचिरहेका हामीहरु छौ, खैर यो प्रसंगलाई यहि टुंगाऔं । डा. सा’ब, यहाँलाई अचम्भित पार्ला कि यो अपरिचितले अकारण किन यो खुलापत्र लेख्यो ? तर म यहाँलाई दुई कुरा स्पष्ट पार्न चाहन्छु – पहिलो हामीहरु परिचित छौं, र दोश्रो यो पत्र लेख्नुको कारण छ । हो डाक्टरसा’ब अत्यन्तै सान्दर्भिक कारण ! अर्थमन्त्रीका हैसियतमा यहाँ म्याग्दी भ्रमणमा आउँदैका दिन उद्योग बाणिज्य संघ म्याग्दीको सभाहलमा उपस्थितहरुको यहाँसँग साक्षात्कार चलिरहँदा, दाहिने हात मेरो पनि उठेको थियो । ५ मिनेटसम्म अविश्रान्त हात उठिरहेपछि, बजारका “गन्यमान्यहरु” को हातबाट माइक्रोफोन मनेर आईपुगेको थियो । मलाई राम…