Skip to main content

बि.सं. २१०० (अंक १२)

 “यति जाबो उकालो चढ्दा पनि कस्तो टायर्ड फिलिङ भएको हो ?” – सात तले भवनको चौथों तलामा रहेको आफ्नो अपार्टमेन्टमा पुगेपछि सोफामा थ्याच्च बसिसकेपछि जेट्लिनाले थकित अनुहार पार्दै बोली ।
 “मलाई पनि त्यस्तै महशुस भयो । म त झन बुढो मान्छे ! त्यसैमाथि खुट्टा गल्ने समस्या बल्झिएको छ अचेल !” ऊ भन्दा बढी दुखित हुँदै मैले भनेँ । 
“लौ त जेट्लिनाजी म हिडेँ । गुड नाइट !” उसको पि.आर.ओ.ले त्यहाँबाट छुट्टिन खोज्दै बोल्यो । जेट्लिनाले ऊतिर पुलुक्क हेरी र भनी – “हस हजुरलाई मेनी मेनी थ्याङ्क्स ! सि यू अन मन्डे सर ।” युवक थोरै मुस्कुरायो । जेट्लिनातिर हात बढायो । दुबैले हात मिलाए । हात मिलाएकै अवस्थामा केही बेर कुराकानी पनि गरे । म बाथरुमबाट बाहिर निस्कदा युवक कोठामा थिएन । जेट्लिना ड्रेस चेन्ज गर्न कोठाभित्र छिरिछ । उसलाई म बाहिर बैठककोठामै पर्खेर बसेँ ।
दश मिनेट पछि जेट्लिना बाहिर निक्ली । अर्को कोठाको चाबी थमाउँदै भनी – “यी हजुरको रुमको ‘कि’ लिनु । ड्रेस चेन्ज गरेर आउनु । फ्रेश पनि हुनुपर्यो । म तातो पानी उमाल्छु । दुबैले पिएर सपिङ गर्न जाउँला । फेरि कल्चरल शो पनि हेर्नु पर्यो । कति अर्को हप्ता कुरिराख्नु ?” उसको हातबाट चाबी लिएर म उसकै कोठासँग जोडिएको अर्को कोठामा गएँ । ड्रेस चेन्ज गरेर आउँदा दुई गिलास तातो पानी टेबलमा थियो । ऊ थिइँन त्यहाँ । बाथरुममा उसले नुहाइरहे जस्तो लाग्यो । बाथरुमबाट पानीको छङछङ आवाज आइरहेको थियो । मैले उसलाई नपर्खीकन तातो पानी पिउन शुरु गरेँ । झण्डै मैले गिलासभरीको पानी रित्याउने समयमा, ऊ टाउकोमा रुमाल बेरेर बाहिर निस्की ।
“हजुरको लागि तातो पानी राखिदिएकी थिएँ नी, लिनूभो ?” – मतिर आउँदै उसले भनी ।
“मेरो लागि राखिदिएको त लिएँ, तिम्रो भागको पानीले चाँहि तिमीलाई पर्खिरहेछ ।” – जिस्किएर बोल्न मन लाग्यो मलाई । 
“ए, मैले त भुसुक्कै बिर्सिएकी ! पानी राखेर नुहाउन हिडी हालेँ । अँ बरू हजुर पनि नुहाएर फ्रेश हुने हो भने छिटो गर्नुपर्ला । फेरि बस छुट्छ । अब ६ः३५ मा छ बस । हामी ६ः३२ तिर स्ट्याण्डमा पुगिसक्नु पर्छ । छोरामान्छेलाई त नुहाउन ५ मिनेट भए पुगिहाल्यो नी हैन र ?” – मलाई अत्याउँदै उसले भनी – “६ः३५ को बस छुट्यो भने त फेरि ४५ मिनेट बढी पर्खनुपर्छ नी !”
भित्तामा झुण्ड्याएको घडीले ६ः१० बजाइसकेको थियो । पछ्यौरा समातेर म हतार हतार बाथरुमतिर छिरेँ । 
बस स्ट्याण्डमा मान्छेको घुइँचो अलि बढी नै देखियो । ती मध्ये धेरै गुर्जा नगर भ्रमणमा आएको अड्कल गरेँ मैले । उनीहरुले छन्त्याल केन्द्रमा साँझ ७ बजेदेखि शुरु हुने शोका बारेमा कुराकानी गरिरहेका थिए । हामी जस्तै उनीहरु पनि कल्चरल शो हेर्न जान अत्यन्तै आतुर जस्ता देखिन्थे । करिब करिब पूरै खाली सिट बोकेर नगर बस हामी भएको स्ट्याण्डमा रोकियो । लामबद्ध मानिसहरु एक एक गरेर भित्र छिरेँ । जेट्लिना र म मध्यभागको सिटमा प¥यौं । चालकले छन्त्याल भाषाको गीत बजाइदियो । कसैले केही बुझे जस्तो लागेन । सबैले मुखामुख गरे ।
बसमा यात्रा गर्दै गर्दा हामीले आफ्नो योजना बदल्यौं । पहिला सिधैं छन्त्याल केन्द्रमा जाने । २ घण्टे कल्चरल शो हेर्ने । त्यसपछि सपिङ जाने । योजना मुताविक हाम्रो पहिलो प्रस्थान बिन्दु नगरको मुटुमा रहेको छन्त्याल केन्द्र बन्यो । बसबाट झरेपछि बस स्ट्याण्डमा सँगै बस चढेका अरु मानिसहरुसँगै हामी पनि छन्त्याल केन्द्रतिर लाग्यौं । ‘कल्चरल शोको टिकट स्पन्सर म गर्छु ।’ भनेकीले जेट्लिना टिकट काट्ने मानिसहरु उभ्भिएको लाइनमा उभ्भीन गई । म आडैको क्याफे बाहिरको मेचमा बसेँ । छन्त्याल पोशाक पहिरेकी वेट्रेश म नेर आई । दुई कप कफिको अर्डर लिई र त्यहाँबाट अलप भई । मैले वरिपरिको रमझम नियाले । पाँच मिनेटपछि दुई कप कफि बोकेर पेन्सिल हिलमा ‘टकटक’ आवाज निकालेर वेट्रेश मेरो टेबलमा आई । ब्यापारीक मुस्कान छाडी र त्यहाँबाट पूर्ववतः अलप भई । जेट्लिना अझै आइपुगेकी थिइन । मैले मेरा आँखा ऊ आउने बाटामा बिछ्याइरहे । तातो कफि अब मनतातो भैसकेको थियो । लाइनमा बस्दा बस्दा गोडा फतक्कै परेको कुरा सुनाउँदै जेट्लिना आईपुगी । उसको हातमा पहेँलो रंगको दुईवटा टिकट थिए ।
कल्चरल शो हेर्ने मानिसहरुको भीड अझ बाक्लिदै गयो । हामीले कफि पिउने बेलासम्म अझ अरु थुप्रै मानिसहरु टिकटका लागि लाइनमा उभ्भिरहेको देखियो । केहि मानिसहरु टिकट नपाएर फर्किए रे भन्ने सुनियो । आदिवासी जनजातीहरुको बिशेष उपस्थिती रहेको गुर्जा नगर जस्तै अरु ठाउँका यस्ता कल्चरल शो देखाउने केन्द्रमा पनि मानिसहरुको खुबै घुँइचो हुने सुनेको थिएँ । आज आफै अनुभव गर्न पाएँ । कस्सो भगवानको कृपाले टिकट नपाएर फर्कनु परेन !
तीनसय भन्दा बढी दर्शकहरुको क्षमता भएको साँस्कृतिक केन्द्रमा छन्त्याल जातिको साँस्कृतिक झाँकीमा सबै दर्शकहरु मन्त्र मुग्ध देखिन्थे । छन्त्यालको जन्मदेखि मृत्युसम्मका कर्मकाण्डको झलक देखाउने बेजोडको प्रस्तुती दिए उनीहरुले । विशेषतः छन्त्यालको बिबाहको प्रस्तुती देखाउँदा जेट्लिना अचम्ममा परी र मलाई कोट्याउँदै भनी – “माइ गड, अझै पनि यस्तरी बिहे हुन्छ हैं ?” 
“संस्कारहरु एकैचोटी कहाँ चेन्ज हुन्छ र ? जब मानिसहरुमा आफ्नो संस्कार, संस्कृतिहरुमा अपनत्वको अनुभव हुन्छ, तब धेरै कालखण्डसम्म त्यो जिवन्त रहन्छ । जसले आफ्नो संस्कृतिलाई माया गर्दैन त्यो तिमी हामी जस्तै पैसा खर्च गरेर अन्य जातिको ‘कल्चरल शो’ हेर्छौ । जस्तो अहिले गरिरहेछौं ।” जेट्लिनाले केही प्रतिक्रिया ब्यक्त गरिने । चुपचाप बसी । स्टेजमा मृत्युकर्मका बारेमा प्रस्तुती दिदै थिए – छन्त्याल कलाकारहरु !


Post a Comment

Popular posts from this blog

(अ)भद्र मान्छेहरूका उरेन्ठेउलो सपना ...

साहित्य यात्रामा मेरो पहिलो प्रकाशित सृजनाको शिर्षक थियो - 'बेनी शान्त मुस्कुरार्इरहेछ ।'
'न्यू धौलागिरि' दैनिकमा यहि शिर्षकको कविता प्रकाशित गरेर मैले लेख्ने कामको थालनी गरेको थिएँ । आज निकै भावुकताका साथ म त्यो दिनलार्इ सम्झिरहेछु जुनदिन जिल्ला बिकास समितिका तत्कालिन उपसभापति मेरा पिताजीका लागि प्राप्त सरकारी आवासमा बुबासँगै बसेर म स्थानीय सरकारी मा.वि. मा अध्ययन गर्ने गर्थे । ५० को दशकको मध्यवर्षका स्वर्णिम दिनहरूमा बेनी बिछट्टै सुन्दर लाग्थ्यो, मलार्इ । पञ्चायतको काला दिनहरू पछि म्याग्दी उल्लेखनीय रूपमा शान्त नै थियो पनि । राजनैतिक र्इबी, र्इख अलिअलि थियो जस्तो मेरो अनुभूति छ । र, मलार्इ त्यो स्वभाविक नै थियो भन्ने पनि लाग्छ । किनकी, मानिसहरूको चेतनाको स्तर अहिलेको जस्तो फराकिलो हुनसक्ने सम्भावनामा नै थिएन । 
तर आज?
आज यो अलिअलि हैन, बेस्सरी खजमजिएको छ । राजनैतिक आस्थाका आधारमा मानिसहरू यो हदसम्मको नीचतामा प्रकट हुनेछन् भन्ने मैले कहिल्यै सोचेको थिइँन । सायद म गलत थिएँ । मलार्इ लागेको थियो, सूचना प्रविधीले निकै छोटो समयमै मानिसहरूलार्इ सूचना र तथ्यका मसिना पक्षहरू…

डा. बाबुराम भट्टराईलाई खुलापत्र

कुनै बेलाका मेरा सर्बाधिक प्रिय नेता डा. बाबुराम भट्टाराईज्यू सादार नमस्कार, सर्वप्रथम त यहाँलाई यहाँकै “प्रिय अभिवादन” लालसलामसहित अभिवादन गर्न यसर्थ असमर्थ छु कि त्यो अभिवादनमा मलाई निहत्था, निरीह हजारौं शहादतप्राप्त नौजवानहरुको रगतको “गन्ध” अनुभूत गर्दछु । ती जो जो मारिए, ती देशकै लागि मर्दैछौं भनेर शहादत प्राप्त गरेका थिए । किन्तु, उनीहरुको बलिदानीले देशले जे पाउनु पर्ने थियो त्यो पाएन, जे अनपेक्षित थियो त्यसका साक्षी वर्तमानमा बाँचिरहेका हामीहरु छौ, खैर यो प्रसंगलाई यहि टुंगाऔं । डा. सा’ब, यहाँलाई अचम्भित पार्ला कि यो अपरिचितले अकारण किन यो खुलापत्र लेख्यो ? तर म यहाँलाई दुई कुरा स्पष्ट पार्न चाहन्छु – पहिलो हामीहरु परिचित छौं, र दोश्रो यो पत्र लेख्नुको कारण छ । हो डाक्टरसा’ब अत्यन्तै सान्दर्भिक कारण ! अर्थमन्त्रीका हैसियतमा यहाँ म्याग्दी भ्रमणमा आउँदैका दिन उद्योग बाणिज्य संघ म्याग्दीको सभाहलमा उपस्थितहरुको यहाँसँग साक्षात्कार चलिरहँदा, दाहिने हात मेरो पनि उठेको थियो । ५ मिनेटसम्म अविश्रान्त हात उठिरहेपछि, बजारका “गन्यमान्यहरु” को हातबाट माइक्रोफोन मनेर आईपुगेको थियो । मलाई राम…

नेताको छोरा १ - समाज, विकास र चुनाव

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)
“यहाँ के छैन?” रेलगाडीभित्रबाट बाहिर चियाउँदै मैले आफैलाई प्रश्न गर्ने गर्दछु । शिशाबाहिर चिल्ला सडकहरु देखिन्छन । सफा पानी पोखरीहरु देखिन्छन । अनि देखिन्छन्, ससाना नानीबाबुहरुको किताबमा कोरिएका चित्रहरुमा जस्तै आँखाभरी बस्ने खेल मैदान, बगैंचा र घरहरु पनि । बिगत ५ बर्षदेखि म काममा जाँदै गर्दा या बिद्यालय जाँदै गर्दा अनि कहिलेकाही साथीभाईहरु भेट्न जाँदा उहि बाटो त्यहि नामको रेलगाडीे चढेर मैले गर्ने रेलयात्रा तीनै ५ वटा बिसौनी पार गरेर १५ मिनेटमा अन्तिम बिसौनीमा पुगेर रोकिन्छ तर मेरा मनभरी उब्जने तर्कनाहरु रेलगाडीसँगै रोकिदैनन् । ती अझै बढ्दै जान्छन । 
सडकमा मान्छेहरु हतारिदै आ…