Skip to main content

मेरो नयाँ वर्ष र र्इश्वी सन्


तस्बीर स्रोत
प्रख्यात सामाजिक सञ्जाल फेसबुकले मेरो समयरेखामा आजबाट २०१३ त्यसरी नै थप गर्‍यो जसरी एक बर्ष अगाडि मध्य पौषको कुनै एकदिन ईश्वी सन् २०१२ को पहिलो दिन अरुसबैसँगै मेरो जीवनमा पनि पर्दापण भएको थियो । हुन त नयाँ वर्षहरु थुप्रै नै आए जीवनमा जसै गरी ईश्वीसनको नयाँ वर्ष २०१३ आएको छ, परन्तु बिक्रम सम्वतको नयाँ वर्षमा जस्तो खास रौनक ईश्वी सनको नयाँ वर्षले ल्याउन सकेको छैन मेरो जीवनमा । यस अर्थमा धेरै मान्छेहरुले मलाई बिक्रम सम्बतको पक्षपाती पनि भन्लान् । तथापि म बिक्रम सम्बतको पक्षपाती भन्दा पनि ईश्वी सन् र यस इतरका पक्षहरुले हाम्रो मौलिकतामा पारेको दुष्प्रभावबाट केहि बढि चिन्तित छु । नढाँटि भन्नुपर्दा, ईश्वी सनको नयाँ वर्ष र यो सँगसँगै आउने विभिन्न उत्सवहरुले खास अर्थ दिदैनन् मलार्इ ।  यति हुँदाहुँदै पनि यसका केहि निश्चित तर विशिष्ट विशेषताहरुले मलाई लोभ्याउन भने छाडेका छैनन् जस्तो कि प्रत्येक फ्रेबुअरी १४ मा मनाइने प्रणय दिवस, अप्रिल १ को “अप्रिल फुल”, मे १ को अन्तर्राष्ट्रिय श्रम दिवस त्यस्तै डिसेम्बर १ को विश्व एचआइभी एड्स दिवस । यसलाई म विश्व भूमण्डलीकरणको प्रभाव भनूँ वा दुष्प्रभाव ! साँस्कृतिक साम्राज्यवाद भनूँ वा साँस्कृतिक विचलन किन्तु आफ्नै सनातनदेखि चल्दै आएका परम्परालाई हृदयदेखि माया गर्ने एक नागरिकका हिसाबले गम्भीरतापूर्वक विश्लेषण गर्दा मैले सधैं आफूलाई “खतराको घेरो” भित्र पाएको छु । र, थुप्रै मौलिक संस्कारहरु गुमाईरहेको महशुस गरेको छु । 
एउटा जातीबाट माथि उठेर हेर्ने हो भने, मेरो आफ्नै परिधीलाई नाघेर विस्फारित तरिकाले बिश्लेषण नै गर्ने हो भने झण्डै केहिसय वर्षपहिले देखि औपचारिक प्रचलनमा रहेको विक्रमादित्यको क्यालेण्डरमा नै म आफ्नोपन देख्छु/भेट्छु । तर यसको अर्थ यो हैन कि नेपाल सम्बत वा अरु यस्तै केहि समुदाय एवं संस्कार विशेष क्यालेण्डरको म विपक्षमा छु । मेरो भन्नुको अर्थ चाँहि के हो भने कम्तिमा पनि सनातनदेखि प्रचलनमा रहेका र हाम्रा आफ्नै मौलिक विशेषता बोकेका संस्कारहरुमा हामीले गर्व गर्ने सामर्थ्य वा साहस चाँहि राख्नुपर्छ । हामी वास्तवमै एकै निमेषको झिलिमिली र चमकदमकबाट निकै नै प्रभावित बन्दै आएका छौं । यसलाई हामीहरु कतिपयले जेजस्तो वातावरणमा पनि घुलमिल हुन सक्ने हाम्रो खुबी हो भनेर गर्वको विषय पनि बनाएका हौला, तर यसलाई मैले त्यो भन्दा पनि बढी हामीमा अरुहरुको नक्कल गर्ने वानी छ भनेर बुझेको छु । किनकी शितलहरले मेरा मधेशका मान्छेहरु कन्ठ्याङग्रिरहेको बखत, मेरा हिमालका मान्छेहरु हिउँ भित्र छोपिएको समय मेरो नयाँ वर्ष आउँदैन, मेरो नयाँ वर्ष त त्यतिखेर आउँछ जतिखेर मेरा जंगलका बेपाते रुखहरुमा मुना पलाउन थाल्छन् र जसको दृश्यपानले मलाई जीवनमा दुःख र सुख बरोबर आउँछन् भन्ने तथ्यको शास्वत पक्षलाई बोध गराउँदछ अनि मेरा थाँति रहेका कामहरु पूरा गर्नका लागि नयाँ जोश, उमंग र उत्साह पैदा गर्दछ । बितेको बर्षमा आफ्ना मनोकाङ्क्षा प्राप्तीका लागि निरर्थक बनेका सत्प्रयासहरुको स्मरण गर्दै अझ भिन्न तरिकाले, परिमार्जित कार्ययोजनका साथ अगाडि बढ्ने प्रेरणा दिने त्यो दिन बसन्त ऋतुको मध्य समय आउँछ । र, त्यसलाई म बैशाख १ भनेर जान्दछु । 
एकातिर यो सत्य त छदैँ छ तर परिस्थतीवश मैले पछ्याउँदै आएको मेरो सनातनदेखिको प्रचलन अहिले म बस्दै आएको स्थान विशेषमा अस्तित्वमा छैन भन्ने अर्को सत्य पनि मेरा लागि उत्तिकै महत्वपूर्ण विषय हो । यहाँ मसँग निहीत मेरो परम्परा, संस्कार र संस्कृतिभन्दा धेरै भिन्न प्रकारको परम्परा, संस्कार र संस्कृति प्रचलनमा छ । त्यसकारण, यस बखत मेरा लागि सत्य यो पनि हो कि ईश्वी सन्को क्यालेण्डरमा पूर्णतः निर्भर रहनु निशर्तः अपरिहार्य छ मलाई । यस सत्यलाई शिरोपर गरि मैले केहि योजनाहरु बनाएको छु । मैले ईश्वी सन्को पछिल्लो वर्ष गरेका त्रुटीहरुबाट पाठ सिक्दै आफ्नो ब्यक्तित्व विकासका साथसाथ समाज रुपान्तरणमा ठोस योगदान पुर्‍याउने मेरो उत्कट चाहनालाई मूर्त रुप दिने प्रयास जारी राख्नेछु । गतवर्ष देखि आंशिक रुपमा त्याग गर्ने निर्णय गरेको मदिराजन्य पदार्थको सेवनलाई ईश्वीसन्को यो नयाँ वर्षसँगै पूर्णतः परित्याग गर्ने अठोट गरेको छु (साथीहरुसँग मनाएको न्यू एअर इभमा पनि मैले मदिरा पिइँन :) ) । र, सबभन्दा महत्वपूर्ण कुरो त विश्वभर अस्तित्वमा रहेका सबै भाषा, संस्कार, रितीरिवाज, चालचलन र अरु धर्मका मूल्य र मान्यताहरुलाई सम्मान गर्दै मेरो आफ्नो मौलिकतामा भएका अनावश्यक हस्तक्षेपहरुको सस्वर विरोध जारी राख्ने प्रण गरेको छु । 
यदि यहाँसँग पनि केहि प्रतिज्ञाहरू छन् भने बाँडिदिनु होला हैं !
2 comments

Popular posts from this blog

(अ)भद्र मान्छेहरूका उरेन्ठेउलो सपना ...

साहित्य यात्रामा मेरो पहिलो प्रकाशित सृजनाको शिर्षक थियो - 'बेनी शान्त मुस्कुरार्इरहेछ ।'
'न्यू धौलागिरि' दैनिकमा यहि शिर्षकको कविता प्रकाशित गरेर मैले लेख्ने कामको थालनी गरेको थिएँ । आज निकै भावुकताका साथ म त्यो दिनलार्इ सम्झिरहेछु जुनदिन जिल्ला बिकास समितिका तत्कालिन उपसभापति मेरा पिताजीका लागि प्राप्त सरकारी आवासमा बुबासँगै बसेर म स्थानीय सरकारी मा.वि. मा अध्ययन गर्ने गर्थे । ५० को दशकको मध्यवर्षका स्वर्णिम दिनहरूमा बेनी बिछट्टै सुन्दर लाग्थ्यो, मलार्इ । पञ्चायतको काला दिनहरू पछि म्याग्दी उल्लेखनीय रूपमा शान्त नै थियो पनि । राजनैतिक र्इबी, र्इख अलिअलि थियो जस्तो मेरो अनुभूति छ । र, मलार्इ त्यो स्वभाविक नै थियो भन्ने पनि लाग्छ । किनकी, मानिसहरूको चेतनाको स्तर अहिलेको जस्तो फराकिलो हुनसक्ने सम्भावनामा नै थिएन । 
तर आज?
आज यो अलिअलि हैन, बेस्सरी खजमजिएको छ । राजनैतिक आस्थाका आधारमा मानिसहरू यो हदसम्मको नीचतामा प्रकट हुनेछन् भन्ने मैले कहिल्यै सोचेको थिइँन । सायद म गलत थिएँ । मलार्इ लागेको थियो, सूचना प्रविधीले निकै छोटो समयमै मानिसहरूलार्इ सूचना र तथ्यका मसिना पक्षहरू…

डा. बाबुराम भट्टराईलाई खुलापत्र

कुनै बेलाका मेरा सर्बाधिक प्रिय नेता डा. बाबुराम भट्टाराईज्यू सादार नमस्कार, सर्वप्रथम त यहाँलाई यहाँकै “प्रिय अभिवादन” लालसलामसहित अभिवादन गर्न यसर्थ असमर्थ छु कि त्यो अभिवादनमा मलाई निहत्था, निरीह हजारौं शहादतप्राप्त नौजवानहरुको रगतको “गन्ध” अनुभूत गर्दछु । ती जो जो मारिए, ती देशकै लागि मर्दैछौं भनेर शहादत प्राप्त गरेका थिए । किन्तु, उनीहरुको बलिदानीले देशले जे पाउनु पर्ने थियो त्यो पाएन, जे अनपेक्षित थियो त्यसका साक्षी वर्तमानमा बाँचिरहेका हामीहरु छौ, खैर यो प्रसंगलाई यहि टुंगाऔं । डा. सा’ब, यहाँलाई अचम्भित पार्ला कि यो अपरिचितले अकारण किन यो खुलापत्र लेख्यो ? तर म यहाँलाई दुई कुरा स्पष्ट पार्न चाहन्छु – पहिलो हामीहरु परिचित छौं, र दोश्रो यो पत्र लेख्नुको कारण छ । हो डाक्टरसा’ब अत्यन्तै सान्दर्भिक कारण ! अर्थमन्त्रीका हैसियतमा यहाँ म्याग्दी भ्रमणमा आउँदैका दिन उद्योग बाणिज्य संघ म्याग्दीको सभाहलमा उपस्थितहरुको यहाँसँग साक्षात्कार चलिरहँदा, दाहिने हात मेरो पनि उठेको थियो । ५ मिनेटसम्म अविश्रान्त हात उठिरहेपछि, बजारका “गन्यमान्यहरु” को हातबाट माइक्रोफोन मनेर आईपुगेको थियो । मलाई राम…

नेताको छोरा १ - समाज, विकास र चुनाव

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)
“यहाँ के छैन?” रेलगाडीभित्रबाट बाहिर चियाउँदै मैले आफैलाई प्रश्न गर्ने गर्दछु । शिशाबाहिर चिल्ला सडकहरु देखिन्छन । सफा पानी पोखरीहरु देखिन्छन । अनि देखिन्छन्, ससाना नानीबाबुहरुको किताबमा कोरिएका चित्रहरुमा जस्तै आँखाभरी बस्ने खेल मैदान, बगैंचा र घरहरु पनि । बिगत ५ बर्षदेखि म काममा जाँदै गर्दा या बिद्यालय जाँदै गर्दा अनि कहिलेकाही साथीभाईहरु भेट्न जाँदा उहि बाटो त्यहि नामको रेलगाडीे चढेर मैले गर्ने रेलयात्रा तीनै ५ वटा बिसौनी पार गरेर १५ मिनेटमा अन्तिम बिसौनीमा पुगेर रोकिन्छ तर मेरा मनभरी उब्जने तर्कनाहरु रेलगाडीसँगै रोकिदैनन् । ती अझै बढ्दै जान्छन । 
सडकमा मान्छेहरु हतारिदै आ…