Skip to main content

थप दुर्इ प्रेरक ब्यक्तित्वहरू

५. त्यो गीत गाउने केटो

हाम्रो गाउँभन्दा तलको गाउँबाट त्यो भाईका बाउछोरा प्रायः जसो हाम्रो गाउँतिर उक्लन्थे । उनीहरुको गाउँको नाम बेलबोट हो । हाम्रै गा.वि.स.को ५ नं. वडामा पर्छ त्यो गाउँ । त्यो केटोलाई म भाई भन्थेँ उसले हाम्री आमालाई फुपु भन्थ्यो । उसको बालाई हामी मसानले फालेको सार्की मामा भन्थ्यौं ।
त्यतिखेर ती बुढा त्यस्तै चालीस बयालिस वर्षका हुँदा हुन, लौरो टेकेर अत्यन्तै सुस्त गतिमा हिड्थे । उनको पछिपछि उनको कान्छो छोरो हिड्थ्यो । सानो झोला पनि बोक्थ्यो – ऊ ।  आमाले सुनाउनुभएको थियो – कि बुढालाई राती मसानले टपक्क टिपेर तल हुर्याइदिएको रे ! त्यतिखेर त्यस्तै छ सातमा पढ्ने केटो थिएँ म । भूतप्रेतसँग खुब डर लाग्थ्यो । अझ झन ती सार्कीमामालाई भूतले नै टिपेर फाल्देको कुरो सुनेपछि म निकै नै डराउथेँ । त्यतिखेर म र भाई राती पिसाब लाग्यो भने पनि चर्पी जान डराउथ्यौं – डरले ! अनि पिढींबाटै पिसाव गथ्र्यौ । बिहान पिसावको टाटो देखेपछि आमा कराउनुहुन्थ्यो । हामी सुनेको नसुने झैं गर्थ्यौं !
महिनामा एकदुई दिन सार्की मामाका बाउछोरा गाउँतिर उक्लन्थेँ । त्यो फुच्चे भाई त्यस्तै सातआठ बर्षजतिको थियो होला । सार्कीमामा सुनाउथे – अरु छोराछोरीले हेर्दैनन यहि कान्छाले माया गर्छ । ‘दाईहरुले नहेरेर के भो ? तिम्लाई म पाल्छु नी’ भन्छ ! अनि त्यो सानो भुकुस्स परेका गाला भएको, नखाए पनि खाएजस्तो देखिने भाई मीठो स्वरमा गीत गाउथ्यो – धान झुलेको छ कहाँ जाउँ कहाँ जाउँ भैरन्छ, मन डुलेको छ ! र, त्यो भाई मैले चार कक्षामा हुँदा पढेको श्रवणकुमार प्रतित हुन्थ्यो ।
लगभग म बेनी कलेज पढिन्जेल त्यो भाईलाई उसको बाबासँग यसरी नै देखेँ । बाबालाई अघि लगाएर गीत सुनाएर उठाएको चामल, पीठो बोक्ने झोला बोकेर ऊ पछिपछि हिड्थ्यो ! ती सुस्तसुस्त बाबाको कछुवागतिमा ऊ पनि उसैगरी हिडेको देख्थेँ म । उसको अनुहारमा सुस्त गतिको हैरान मैले कहिले पनि देखिनँ । बाबा र आफ्नो ज्यान गीत सुनाएर पालिरहेको त्यो भाई मेरा लागि प्रेरणाको अज्रस स्रोत त्यतिबेलादेखि बनेको छ, जतिबेलादेखि म उसको पितृभक्त देखेर नतमस्तक भएको छु । 
म २९ वर्षमा प्रवेश गर्दैछु, सायद त्यो भाईको उमेर पनि २० नाघ्यो होला । उसलाई मेरो जीवनको एक आदर्श ब्यक्ति ठानेर उसको पिताप्रतिको प्रेमका बारेमा यो लेखिरहँदा पनि मलाई उसको त्यो निर्दोष र उज्यालो भविष्यको आशाको किरणले लत्पतिएको उसको कौमार्य मुस्कानले ठीक उसै गरी मन्त्रमुग्ध पारिरहेको छ जसरी म उसको गीत सुन्दा हुन्थेँ ! हो, प्यारो गायक भाई म तिम्रो पितृप्रेमले पानीपानी भएको छु ! मेरो आदर्श तिमीलाई मेरो नमन छ ! 

६. बसन्धरी बज्यै

तिनताका हाम्रो गाउँमा रक्सीको राम्रै वेपार हुने गथ्र्यो । मेरी आमाले पनि केहि वर्ष रक्सी बनाउने काम गर्नुभयो । आमा चाँहि रक्सी बनाउनुहुन्थ्यो अनि भट्टीवालाहरुलाई बेच्नुहुन्थ्यो । मेरो आमा जस्तै अरु थुप्रै रक्सी बनाउने आमाहरुको रक्सीको खासै नाम थिएन गाउँमा तर बसन्धरी बज्यैको रक्सीको नाम खुब चल्थ्यो त्यतिखेर । एउटा ब्रान्डको नाम जस्तै बनेको थियो – बसन्धरीको रक्सी ! गाउँका प्रायः जड्याहाहरु बसन्धरीले बनाएको रक्सी भनेपछि हुरुक्कै हुन्थे ! उनीहरुको दावा थियो – बसन्धरीकोमा प्योर कोदाको रक्सी हुन्छ । जड्याँहाहरुको जिकिर थियो – बसन्धरीले जाँडमा चिनी मिसाउँदैनिन । फेरि जड्याँहाहरु भन्थे – बसन्धरीको रक्सीमा जस्तो मात अरुकोमा मिल्दैन । अरु त तीनपाने भन्छन्, पाँच पाने बनाउँछन् ! र, उनै जड्याँहरु मान्दथे – बसन्धरीको रक्सीले मट्टितेलको पनि काम गर्छ, टुकीमा हाल्दिनुपर्छ बत्ती बाल्न मट्टितेल     चाँहिदैन !
वास्तबमै बसन्धरी बज्यै आफ्नो पेशाप्रति ईमान्दार थिईन । उनले रक्सी बनाउने काममा बेईमान कहिल्यै गरिनन् । एकदिन बाबाको लागि रक्सी लिन जाँदा मैले उनै बज्यैलाई सोधेको थिए – हैन बज्यै हजुरले जाँडमा चिनी मिसाउनु हुन्न रे, किन हो ? चिनी मिसाए त हजुरलाई झन फाईदा हुन्थ्यो होला नि ! चिनी मिसाएर एउटै जाँडले दुईतिन पल्ट रौसी पार्न मिल्छ रे नी है ? मैले यसो भन्दा आफ्ना चिम्सा आँखा झिमिकझिमिक पार्दै बज्यैले ओठे जबाफ फर्काएकी थिईन – चिनी मिसाउँदै रक्सी पारेपछि त तेरो बाजेहरुको फोउसो (फोक्सो) बिग्रेला नी ! 
जीवनमा मैले ती बज्यैबाट दुईटा महत्वपूर्ण शिक्षा हासिल गरेको छु – पहिलो, आफ्नो पेशाप्रति ईमान्दारीता र दोश्रो आफ्नो उत्पादनलाई ‘ब्रान्डेड’ बनाउने ! केहि वर्षपहिले उनको देहान्त पनि भो, अनि छानो छँदा तिनै बसन्धरी बज्यैले बनाएको ‘प्योर कोदा’ को रक्सी भोलीपर्सी ठूलो मान्छे भएर पिउने बिचार बनाएको मेरो सपना त पूरा भएन, तर आज एउटै कुरा मनमा लागिरहेछ – साँच्ची बसन्धरी बज्यैको उधारो रक्सी पिएकाहरुले उनको पैसा त तिरे होलान कि ?
Post a Comment

Popular posts from this blog

(अ)भद्र मान्छेहरूका उरेन्ठेउलो सपना ...

साहित्य यात्रामा मेरो पहिलो प्रकाशित सृजनाको शिर्षक थियो - 'बेनी शान्त मुस्कुरार्इरहेछ ।'
'न्यू धौलागिरि' दैनिकमा यहि शिर्षकको कविता प्रकाशित गरेर मैले लेख्ने कामको थालनी गरेको थिएँ । आज निकै भावुकताका साथ म त्यो दिनलार्इ सम्झिरहेछु जुनदिन जिल्ला बिकास समितिका तत्कालिन उपसभापति मेरा पिताजीका लागि प्राप्त सरकारी आवासमा बुबासँगै बसेर म स्थानीय सरकारी मा.वि. मा अध्ययन गर्ने गर्थे । ५० को दशकको मध्यवर्षका स्वर्णिम दिनहरूमा बेनी बिछट्टै सुन्दर लाग्थ्यो, मलार्इ । पञ्चायतको काला दिनहरू पछि म्याग्दी उल्लेखनीय रूपमा शान्त नै थियो पनि । राजनैतिक र्इबी, र्इख अलिअलि थियो जस्तो मेरो अनुभूति छ । र, मलार्इ त्यो स्वभाविक नै थियो भन्ने पनि लाग्छ । किनकी, मानिसहरूको चेतनाको स्तर अहिलेको जस्तो फराकिलो हुनसक्ने सम्भावनामा नै थिएन । 
तर आज?
आज यो अलिअलि हैन, बेस्सरी खजमजिएको छ । राजनैतिक आस्थाका आधारमा मानिसहरू यो हदसम्मको नीचतामा प्रकट हुनेछन् भन्ने मैले कहिल्यै सोचेको थिइँन । सायद म गलत थिएँ । मलार्इ लागेको थियो, सूचना प्रविधीले निकै छोटो समयमै मानिसहरूलार्इ सूचना र तथ्यका मसिना पक्षहरू…

डा. बाबुराम भट्टराईलाई खुलापत्र

कुनै बेलाका मेरा सर्बाधिक प्रिय नेता डा. बाबुराम भट्टाराईज्यू सादार नमस्कार, सर्वप्रथम त यहाँलाई यहाँकै “प्रिय अभिवादन” लालसलामसहित अभिवादन गर्न यसर्थ असमर्थ छु कि त्यो अभिवादनमा मलाई निहत्था, निरीह हजारौं शहादतप्राप्त नौजवानहरुको रगतको “गन्ध” अनुभूत गर्दछु । ती जो जो मारिए, ती देशकै लागि मर्दैछौं भनेर शहादत प्राप्त गरेका थिए । किन्तु, उनीहरुको बलिदानीले देशले जे पाउनु पर्ने थियो त्यो पाएन, जे अनपेक्षित थियो त्यसका साक्षी वर्तमानमा बाँचिरहेका हामीहरु छौ, खैर यो प्रसंगलाई यहि टुंगाऔं । डा. सा’ब, यहाँलाई अचम्भित पार्ला कि यो अपरिचितले अकारण किन यो खुलापत्र लेख्यो ? तर म यहाँलाई दुई कुरा स्पष्ट पार्न चाहन्छु – पहिलो हामीहरु परिचित छौं, र दोश्रो यो पत्र लेख्नुको कारण छ । हो डाक्टरसा’ब अत्यन्तै सान्दर्भिक कारण ! अर्थमन्त्रीका हैसियतमा यहाँ म्याग्दी भ्रमणमा आउँदैका दिन उद्योग बाणिज्य संघ म्याग्दीको सभाहलमा उपस्थितहरुको यहाँसँग साक्षात्कार चलिरहँदा, दाहिने हात मेरो पनि उठेको थियो । ५ मिनेटसम्म अविश्रान्त हात उठिरहेपछि, बजारका “गन्यमान्यहरु” को हातबाट माइक्रोफोन मनेर आईपुगेको थियो । मलाई राम…

नेताको छोरा १ - समाज, विकास र चुनाव

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)
“यहाँ के छैन?” रेलगाडीभित्रबाट बाहिर चियाउँदै मैले आफैलाई प्रश्न गर्ने गर्दछु । शिशाबाहिर चिल्ला सडकहरु देखिन्छन । सफा पानी पोखरीहरु देखिन्छन । अनि देखिन्छन्, ससाना नानीबाबुहरुको किताबमा कोरिएका चित्रहरुमा जस्तै आँखाभरी बस्ने खेल मैदान, बगैंचा र घरहरु पनि । बिगत ५ बर्षदेखि म काममा जाँदै गर्दा या बिद्यालय जाँदै गर्दा अनि कहिलेकाही साथीभाईहरु भेट्न जाँदा उहि बाटो त्यहि नामको रेलगाडीे चढेर मैले गर्ने रेलयात्रा तीनै ५ वटा बिसौनी पार गरेर १५ मिनेटमा अन्तिम बिसौनीमा पुगेर रोकिन्छ तर मेरा मनभरी उब्जने तर्कनाहरु रेलगाडीसँगै रोकिदैनन् । ती अझै बढ्दै जान्छन । 
सडकमा मान्छेहरु हतारिदै आ…