Skip to main content

१५. रेखा दिदी र उहाँको साहित्यिक मार्गदर्शन

जहिले जहिले म उहाँलाई स्मरण गर्न पुग्दछु लाग्छ – उहाँ म्याग्दीमै नभएर अन्त कुनै भूगोलमा जन्मिएको भए ? हुनसक्छ, नेपाली साहित्यकाशमा एउटा सशक्त नारी हस्ताक्षरका रुपमा निसन्देह उहाँको नाम समुज्ज्वल हुन्थ्यो । निसन्देह उहाँका सृजनाहरु अझ अरु विस्फारित हुन पाउँथे । मलाई लागेको छ – उहाँले यति धेरै अल्छयाई गर्नुहुन्थेन सायद साहित्य साधनाका लागि ! म लेख्तैछु एक नारी स्रष्टाका बारेमा, जसले म्याग्दीको साहित्यमा धेरै गर्न सक्ने सम्भावना थियो । थाहा छैन, उहाँलाई वातावरण मिलेन वा उहाँले सक्रिय हुन चाहनुभएन । तर केहि वर्ष अगाडिदेखि साहित्यिक क्रियाकलापमा लाग्दै गरेको मलाई उहाँले थुप्रै पटक पृष्ठपोषण दिने काम गर्नुभएको छ । मलाई हौसला दिदै आउनुभएको छ – सन्तुलित बन्नका लागि ! सत्य र तथ्यपरक लेखाईका लागि ! उहाँ अर्थात मलाई अविच्छिन्न साहित्य र पत्रकारीतामा क्रियाशिल हुनका लागि प्रेरित गर्ने प्रेरक ब्यक्तित्व म्याग्दीकी शसक्त नारी हस्ताक्षर – रेखाकौशल रेग्मी !
बिक्रमादित्यको ६० को पूर्वाद्धमा मेरो सम्पादकत्व एवं प्रकाशनमा एउटा साहित्यिक प्रकाशन निक्लन्थ्यो म्याग्दीमा । हामीले त्यसको नाम रत्न साहित्यिक मासिक पत्रिका भनेर जुराएका थियौं । साहित्यिक पत्रिका अरुभन्दा भिन्नै किसिमको थियो । र, त्यसको छुट्टै पहिचान पनि बनिसकेको थियो । मलाई यो भनिरहन हिच्किचाहट लाग्दैन कि त्यो हाम्रो साहित्यिक पत्रिकाको पृथक पहिचान बनाउनमा रेखा दिदी जस्तै अरु केहि अग्रज साहित्यकारहरुको विशेष सल्लाह, सुझाव र अभिभावकत्वको महत्वपूर्ण भूमिका थियो । ज्यादातर, अरु अग्रजहरु ”चिया गफ” मा सुझावहरु पेश गर्थे । ती चिया झै गुलिया हुन्थे । सुनिन्जेललाई केके न जस्तो सुनिसकेपछि खास अर्थ नराख्ने ! तर रेखा दिदीको सुझाव जहिले पनि शुरु हुन्थ्यो एउटा प्रिय सम्बोधनबाट, “भाई यो पालीको अंक पढेँ, खुशि लाग्यो पहिलेको अंक भन्दा राम्रो निक्लेको छ तर ..” अनि उहाँको खास सुझाव बल्ल शुरु हुन्थ्यो । प्रत्येक अंकमा उहाँको पृष्ठपोषण रहन्थ्यो । जस्तो कुन गजल खासमा गजल थिएन भन्नेमा, कुन कवितामा के कमजोरी थियो भन्नेमा, कुन कथामा आवश्यकीय सम्पादन भएन भन्नेमा । यसरी रत्न प्रकाशनको दिनहरुमा दिदीले थुप्रै निशुल्क प्राज्ञिक सुझावहरु दिनुभएको छ । कहिले भेट भएको बखतमा त धेरै जसो त फोनमा, फोन गरेर । अनि उतिखेर मलाई अचम्म लागिरहन्थ्यो – म्याग्दीमा उहाँजस्तै दुईचार साहित्यिक ब्यक्तित्वहरु अरु होइदिन्थे भने साहित्यिक सृजना, सम्पादन र प्रकाशनमा कति धेरै गुणस्तरीयता कायम रहदो हो !?
ब्यक्तिका हिसाबले सबैसँग थुप्रै कमजोरीहरु हुन्छन । त्यसकारण, म मेरा प्रेरक ब्यक्तित्वहरुको ब्यक्तिगत टिकाटिप्पणीहरु गर्दिन । अनि सबभन्दा महत्वपूर्ण कुरो त कुनै एक ब्यक्ति सर्वप्रिय वा सर्वस्वीकार्य पनि हुँदैन । तसर्थः मेरो एक प्रेरक ब्यक्तित्वका रुपमा अरु ब्यक्तिहरुजस्तै उहाँको महानताको मुक्तकण्ठले प्रशंसा नगरिरहन सक्दिनँ ! यसो लेखिरहँदा, यहाँ मैले छुटाउनै नहुने विशेष प्रसङ्ग याद भो । राजनैतिक आस्थाका हिसाबले उहाँ र मबीच ३६० डिग्रीको असमानता छ । उहाँ समाजवादमा विश्वास राख्नुहुन्छ म साम्यवादमा ! तर राजनैतिक आस्थाका आधारमा हामीले एकअर्कालाई कहिल्यै पनि आघात पु¥याएको मलाई याद छैन । किन्तु, यो मामलामा म बढि चुकेको छु भन्ने मेरो आफ्नै बुझाई छ ! यस्तो बेलामा पनि उहाँले मलाई मात्र यति भन्नुभएको छ – “भाई, म यहाँको लेख्ने स्वतन्त्रताको कदर गर्दछु । यहाँको लेख्ने शैलीको म पनि प्रशंसक हुँ । तर कहिलेकाही भाईको लेखाईहरु सत्यताभन्दा केही पर गएका हुन कि भन्ने मेरो सशंकित छु । अलिकति मनगढन्ते जस्तै ! भाईलाई म एक स्वतन्त्र लेखकका रुपमा हेर्न चाहन्छु । सम्भावनाको प्रचुरता भेटेको छु भाईमा !” जवाफमा मैले मुस्कुराएको मात्र छु । र, मैले कहिल्यै पनि मनगढन्ते कुराहरु नलेखेको बताएको छु । र, यो सत्य कुरो पनि हो । कहिले काही लेखाईमा प्रचारमा आएका कुराहरु लेखेको छु त्यो भिन्दै कुरो हो । अनि मलाई खुशि पनि लाग्दछ कि रेखा दिदी एउटा मात्र त्यो फरक आस्थाको पाठक/अग्रज हो जसले मलाई “तिमी हावादारी लेखक हो, भुइँफट्टा लेखक हो !” भनेर मेरो लेखार्इको तेजोबध गर्नु भएको छैन ! यसकारण पनि उहाँप्रति ममा अथाह सम्मान छ ! अकाट्य अनुराग छ !
साहित्यिक लेखन र पत्रकारितामा आज जुन तहको दक्षता मैले हासिल गरेको छु, त्यसमा रेखा दिदीको पनि केहि महत्वपूर्ण योगदान छ । उहाँको निरन्तरको मार्गदर्शन, प्रेम र सदभावले मलाई अझ अरु मौल्याउन, झांगिन र विकसित हुन सघाउ पुर्‍याएको छ । उहाँको आशिष सदा रहिरहोस । हिजो “रत्न साहित्यिक मासिक” प्रकाशनमा उहाँको जुन तहको संरक्षण अनि मार्गदर्शन प्राप्त गरेको थिएँ, त्यसले मलाई सधैं साहित्यिक क्षेत्रमा सक्रिय रहन प्रेरित गरेको छ । हो, दिदी हजुरकै प्रेरणाले गर्दा नै आज म पनि सक्षम भएको छु मेरो प्रिय भावकहरुलाई प्रेरित गर्न ! नेपाली साहित्यको श्रीवृद्धिमा यहाँको प्रयत्न सदा सफलिभूत होस् । सदा । 
ताल्लिन, स्टोनिया । ३१ अक्टोबर, २०१३
Post a Comment

Popular posts from this blog

(अ)भद्र मान्छेहरूका उरेन्ठेउलो सपना ...

साहित्य यात्रामा मेरो पहिलो प्रकाशित सृजनाको शिर्षक थियो - 'बेनी शान्त मुस्कुरार्इरहेछ ।'
'न्यू धौलागिरि' दैनिकमा यहि शिर्षकको कविता प्रकाशित गरेर मैले लेख्ने कामको थालनी गरेको थिएँ । आज निकै भावुकताका साथ म त्यो दिनलार्इ सम्झिरहेछु जुनदिन जिल्ला बिकास समितिका तत्कालिन उपसभापति मेरा पिताजीका लागि प्राप्त सरकारी आवासमा बुबासँगै बसेर म स्थानीय सरकारी मा.वि. मा अध्ययन गर्ने गर्थे । ५० को दशकको मध्यवर्षका स्वर्णिम दिनहरूमा बेनी बिछट्टै सुन्दर लाग्थ्यो, मलार्इ । पञ्चायतको काला दिनहरू पछि म्याग्दी उल्लेखनीय रूपमा शान्त नै थियो पनि । राजनैतिक र्इबी, र्इख अलिअलि थियो जस्तो मेरो अनुभूति छ । र, मलार्इ त्यो स्वभाविक नै थियो भन्ने पनि लाग्छ । किनकी, मानिसहरूको चेतनाको स्तर अहिलेको जस्तो फराकिलो हुनसक्ने सम्भावनामा नै थिएन । 
तर आज?
आज यो अलिअलि हैन, बेस्सरी खजमजिएको छ । राजनैतिक आस्थाका आधारमा मानिसहरू यो हदसम्मको नीचतामा प्रकट हुनेछन् भन्ने मैले कहिल्यै सोचेको थिइँन । सायद म गलत थिएँ । मलार्इ लागेको थियो, सूचना प्रविधीले निकै छोटो समयमै मानिसहरूलार्इ सूचना र तथ्यका मसिना पक्षहरू…

डा. बाबुराम भट्टराईलाई खुलापत्र

कुनै बेलाका मेरा सर्बाधिक प्रिय नेता डा. बाबुराम भट्टाराईज्यू सादार नमस्कार, सर्वप्रथम त यहाँलाई यहाँकै “प्रिय अभिवादन” लालसलामसहित अभिवादन गर्न यसर्थ असमर्थ छु कि त्यो अभिवादनमा मलाई निहत्था, निरीह हजारौं शहादतप्राप्त नौजवानहरुको रगतको “गन्ध” अनुभूत गर्दछु । ती जो जो मारिए, ती देशकै लागि मर्दैछौं भनेर शहादत प्राप्त गरेका थिए । किन्तु, उनीहरुको बलिदानीले देशले जे पाउनु पर्ने थियो त्यो पाएन, जे अनपेक्षित थियो त्यसका साक्षी वर्तमानमा बाँचिरहेका हामीहरु छौ, खैर यो प्रसंगलाई यहि टुंगाऔं । डा. सा’ब, यहाँलाई अचम्भित पार्ला कि यो अपरिचितले अकारण किन यो खुलापत्र लेख्यो ? तर म यहाँलाई दुई कुरा स्पष्ट पार्न चाहन्छु – पहिलो हामीहरु परिचित छौं, र दोश्रो यो पत्र लेख्नुको कारण छ । हो डाक्टरसा’ब अत्यन्तै सान्दर्भिक कारण ! अर्थमन्त्रीका हैसियतमा यहाँ म्याग्दी भ्रमणमा आउँदैका दिन उद्योग बाणिज्य संघ म्याग्दीको सभाहलमा उपस्थितहरुको यहाँसँग साक्षात्कार चलिरहँदा, दाहिने हात मेरो पनि उठेको थियो । ५ मिनेटसम्म अविश्रान्त हात उठिरहेपछि, बजारका “गन्यमान्यहरु” को हातबाट माइक्रोफोन मनेर आईपुगेको थियो । मलाई राम…

कम्प्यूटर, इन्टरनेट र म

एस. एल. सी. अर्थात प्रवेशिका परीक्षापछि नतिजा प्रकाशित हुन्ज्यालसम्मको करिब साढे तीन महिनाको फुर्सदमा कम्प्युटर चलाउन सिक्ने चलन भर्खर शुरू हुँदै थियो । त्यहि छेकोमा मैले पनि कम्प्युटर सिक्ने अवसर पाएथेँ । घरबाट ७ किलोमिटर टाढा रहेको बागलुङ बजारमा रहेका एक नातेदारको कम्प्युटर शिक्षणालयमा म अरू २ जना हितैषीहरूसँग कम्प्युटर सिक्न जान्थेँ । बाले इन्सिच्युट नजिकैको चियानास्ता पसलमा कम्प्युटर सिकेपछि खाजा स्वरूप चिया बिस्कुट खाने ब्यवस्था गर्दिनुभएको थियो ।  एक प्याकेट नुनिलो बिस्कुट र एक कप चिया खाएर साढे २ महिना जति मैले कम्प्युटर सिकेँ । कम्प्युटर सिक्दा किबोर्डमा भएका अक्षर नहेरी टाइप गर्ने प्रशिक्षक देख्दा, मनमनै लाग्थ्यो कि मैले पनि उनले जस्तै कहिले सम्म टाइप गरूँला ? अतः देब्रे हातको कान्छी औंलामा ए, साइलीमा एस, माझीमा डि, यस्तै गरी अरू औंलामा अरू अक्षरहरू लेखेर टाइपिङ क्षमतालाई निखार्ने मेरो प्रयास रहन्थ्यो । पछि प्रशिक्षकले टाइपशालाको रामायण खेल खेल्न सिकाए, जुन खेलले मेरो टाइपिङमा धेरै सुधार ल्याउन मद्दत गर्यो ।

टाइपिङमा अलिकति अभ्यस्त हुन थालेपछि मैले माइक्रोसफ्ट वर्ड, एक्सेल, प…