Skip to main content

१५. रेखा दिदी र उहाँको साहित्यिक मार्गदर्शन

जहिले जहिले म उहाँलाई स्मरण गर्न पुग्दछु लाग्छ – उहाँ म्याग्दीमै नभएर अन्त कुनै भूगोलमा जन्मिएको भए ? हुनसक्छ, नेपाली साहित्यकाशमा एउटा सशक्त नारी हस्ताक्षरका रुपमा निसन्देह उहाँको नाम समुज्ज्वल हुन्थ्यो । निसन्देह उहाँका सृजनाहरु अझ अरु विस्फारित हुन पाउँथे । मलाई लागेको छ – उहाँले यति धेरै अल्छयाई गर्नुहुन्थेन सायद साहित्य साधनाका लागि ! म लेख्तैछु एक नारी स्रष्टाका बारेमा, जसले म्याग्दीको साहित्यमा धेरै गर्न सक्ने सम्भावना थियो । थाहा छैन, उहाँलाई वातावरण मिलेन वा उहाँले सक्रिय हुन चाहनुभएन । तर केहि वर्ष अगाडिदेखि साहित्यिक क्रियाकलापमा लाग्दै गरेको मलाई उहाँले थुप्रै पटक पृष्ठपोषण दिने काम गर्नुभएको छ । मलाई हौसला दिदै आउनुभएको छ – सन्तुलित बन्नका लागि ! सत्य र तथ्यपरक लेखाईका लागि ! उहाँ अर्थात मलाई अविच्छिन्न साहित्य र पत्रकारीतामा क्रियाशिल हुनका लागि प्रेरित गर्ने प्रेरक ब्यक्तित्व म्याग्दीकी शसक्त नारी हस्ताक्षर – रेखाकौशल रेग्मी !
बिक्रमादित्यको ६० को पूर्वाद्धमा मेरो सम्पादकत्व एवं प्रकाशनमा एउटा साहित्यिक प्रकाशन निक्लन्थ्यो म्याग्दीमा । हामीले त्यसको नाम रत्न साहित्यिक मासिक पत्रिका भनेर जुराएका थियौं । साहित्यिक पत्रिका अरुभन्दा भिन्नै किसिमको थियो । र, त्यसको छुट्टै पहिचान पनि बनिसकेको थियो । मलाई यो भनिरहन हिच्किचाहट लाग्दैन कि त्यो हाम्रो साहित्यिक पत्रिकाको पृथक पहिचान बनाउनमा रेखा दिदी जस्तै अरु केहि अग्रज साहित्यकारहरुको विशेष सल्लाह, सुझाव र अभिभावकत्वको महत्वपूर्ण भूमिका थियो । ज्यादातर, अरु अग्रजहरु ”चिया गफ” मा सुझावहरु पेश गर्थे । ती चिया झै गुलिया हुन्थे । सुनिन्जेललाई केके न जस्तो सुनिसकेपछि खास अर्थ नराख्ने ! तर रेखा दिदीको सुझाव जहिले पनि शुरु हुन्थ्यो एउटा प्रिय सम्बोधनबाट, “भाई यो पालीको अंक पढेँ, खुशि लाग्यो पहिलेको अंक भन्दा राम्रो निक्लेको छ तर ..” अनि उहाँको खास सुझाव बल्ल शुरु हुन्थ्यो । प्रत्येक अंकमा उहाँको पृष्ठपोषण रहन्थ्यो । जस्तो कुन गजल खासमा गजल थिएन भन्नेमा, कुन कवितामा के कमजोरी थियो भन्नेमा, कुन कथामा आवश्यकीय सम्पादन भएन भन्नेमा । यसरी रत्न प्रकाशनको दिनहरुमा दिदीले थुप्रै निशुल्क प्राज्ञिक सुझावहरु दिनुभएको छ । कहिले भेट भएको बखतमा त धेरै जसो त फोनमा, फोन गरेर । अनि उतिखेर मलाई अचम्म लागिरहन्थ्यो – म्याग्दीमा उहाँजस्तै दुईचार साहित्यिक ब्यक्तित्वहरु अरु होइदिन्थे भने साहित्यिक सृजना, सम्पादन र प्रकाशनमा कति धेरै गुणस्तरीयता कायम रहदो हो !?
ब्यक्तिका हिसाबले सबैसँग थुप्रै कमजोरीहरु हुन्छन । त्यसकारण, म मेरा प्रेरक ब्यक्तित्वहरुको ब्यक्तिगत टिकाटिप्पणीहरु गर्दिन । अनि सबभन्दा महत्वपूर्ण कुरो त कुनै एक ब्यक्ति सर्वप्रिय वा सर्वस्वीकार्य पनि हुँदैन । तसर्थः मेरो एक प्रेरक ब्यक्तित्वका रुपमा अरु ब्यक्तिहरुजस्तै उहाँको महानताको मुक्तकण्ठले प्रशंसा नगरिरहन सक्दिनँ ! यसो लेखिरहँदा, यहाँ मैले छुटाउनै नहुने विशेष प्रसङ्ग याद भो । राजनैतिक आस्थाका हिसाबले उहाँ र मबीच ३६० डिग्रीको असमानता छ । उहाँ समाजवादमा विश्वास राख्नुहुन्छ म साम्यवादमा ! तर राजनैतिक आस्थाका आधारमा हामीले एकअर्कालाई कहिल्यै पनि आघात पु¥याएको मलाई याद छैन । किन्तु, यो मामलामा म बढि चुकेको छु भन्ने मेरो आफ्नै बुझाई छ ! यस्तो बेलामा पनि उहाँले मलाई मात्र यति भन्नुभएको छ – “भाई, म यहाँको लेख्ने स्वतन्त्रताको कदर गर्दछु । यहाँको लेख्ने शैलीको म पनि प्रशंसक हुँ । तर कहिलेकाही भाईको लेखाईहरु सत्यताभन्दा केही पर गएका हुन कि भन्ने मेरो सशंकित छु । अलिकति मनगढन्ते जस्तै ! भाईलाई म एक स्वतन्त्र लेखकका रुपमा हेर्न चाहन्छु । सम्भावनाको प्रचुरता भेटेको छु भाईमा !” जवाफमा मैले मुस्कुराएको मात्र छु । र, मैले कहिल्यै पनि मनगढन्ते कुराहरु नलेखेको बताएको छु । र, यो सत्य कुरो पनि हो । कहिले काही लेखाईमा प्रचारमा आएका कुराहरु लेखेको छु त्यो भिन्दै कुरो हो । अनि मलाई खुशि पनि लाग्दछ कि रेखा दिदी एउटा मात्र त्यो फरक आस्थाको पाठक/अग्रज हो जसले मलाई “तिमी हावादारी लेखक हो, भुइँफट्टा लेखक हो !” भनेर मेरो लेखार्इको तेजोबध गर्नु भएको छैन ! यसकारण पनि उहाँप्रति ममा अथाह सम्मान छ ! अकाट्य अनुराग छ !
साहित्यिक लेखन र पत्रकारितामा आज जुन तहको दक्षता मैले हासिल गरेको छु, त्यसमा रेखा दिदीको पनि केहि महत्वपूर्ण योगदान छ । उहाँको निरन्तरको मार्गदर्शन, प्रेम र सदभावले मलाई अझ अरु मौल्याउन, झांगिन र विकसित हुन सघाउ पुर्‍याएको छ । उहाँको आशिष सदा रहिरहोस । हिजो “रत्न साहित्यिक मासिक” प्रकाशनमा उहाँको जुन तहको संरक्षण अनि मार्गदर्शन प्राप्त गरेको थिएँ, त्यसले मलाई सधैं साहित्यिक क्षेत्रमा सक्रिय रहन प्रेरित गरेको छ । हो, दिदी हजुरकै प्रेरणाले गर्दा नै आज म पनि सक्षम भएको छु मेरो प्रिय भावकहरुलाई प्रेरित गर्न ! नेपाली साहित्यको श्रीवृद्धिमा यहाँको प्रयत्न सदा सफलिभूत होस् । सदा । 
ताल्लिन, स्टोनिया । ३१ अक्टोबर, २०१३
Post a Comment

Popular posts from this blog

नेताको छोरा १ - समाज, विकास र चुनाव

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)
“यहाँ के छैन?” रेलगाडीभित्रबाट बाहिर चियाउँदै मैले आफैलाई प्रश्न गर्ने गर्दछु । शिशाबाहिर चिल्ला सडकहरु देखिन्छन । सफा पानी पोखरीहरु देखिन्छन । अनि देखिन्छन्, ससाना नानीबाबुहरुको किताबमा कोरिएका चित्रहरुमा जस्तै आँखाभरी बस्ने खेल मैदान, बगैंचा र घरहरु पनि । बिगत ५ बर्षदेखि म काममा जाँदै गर्दा या बिद्यालय जाँदै गर्दा अनि कहिलेकाही साथीभाईहरु भेट्न जाँदा उहि बाटो त्यहि नामको रेलगाडीे चढेर मैले गर्ने रेलयात्रा तीनै ५ वटा बिसौनी पार गरेर १५ मिनेटमा अन्तिम बिसौनीमा पुगेर रोकिन्छ तर मेरा मनभरी उब्जने तर्कनाहरु रेलगाडीसँगै रोकिदैनन् । ती अझै बढ्दै जान्छन । 
सडकमा मान्छेहरु हतारिदै आ…

डा. केसी, उनको अनशन अनि एउटा झुम्रे नागरिक

डा. गोविन्द केसीका शुरूवात तिरका अनशनहरूमा मेरो पूर्ण समर्थन थियो । मैले पनि आफ्ना सामाजिक संजालका भित्ताहरूमा निकै खरा खरा वाक्यहरूसहित तीनका पुछारमा ह्यासट्याग आइएमवीथडाकेसी लेखेकै हुँ । मलाई लुकाउनुपर्ने केहि छैन । डा. केसीका शुरूवाती मागहरू भनेका चिकित्सा क्षेत्रमा बढ्दो राजनैतिक हस्तक्षेप अनि तीसँगै यस क्षेत्रमा बढ्दै गएका विकृती विसंगतीहरूको अन्त्य हुनुपर्छ भन्नेमा केन्द्रित हुन्थे ।तर डा. केसी जति नै निष्ठावान, त्यागी या देवरूप नै किन नहोस उनको, उनका काँधमा बन्दुक राखेर आफ्ना विभिन्न खालका अभिष्ट पूरा गर्न खोज्नेहरूको एउटा ठूलो जमातबाट उनी घेरिएका छन । यो मिथ्याको आरोप हैन । निसन्देहः डा. केसी अनशन बस्नुपूर्व उनले अनशन बस्न थालिसकेपछि स्वास्थ्य क्षेत्रमा महशुस हुनेगरी परिवर्तन भएकै हुन । त्यसको जस पूरापूर उहाँलाई जान्छ । तर यसको अर्थ यो हैन कि स्वास्थ्य क्षेत्र सुधारका लागि सबै कुरा वहाँले नै भनेजसरी हुनुपर्छ । बिडम्बना यो छ कि वहाँको शुरूको अनशन देखि नै माग पूरा गर्ने बहानामा सरकारले एउटा बेथितीको पृष्ठपोषण गर्ने कामको श्रीगणेश गरेको छ । केसीको एक सुत्रिय माग थियो बरिष्ठताका आ…

नेताको छोरा २ - टिकट, उत्साह र यात्रा

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)"दाई, बधाई छ । अंकलको टिकट भएजस्तो छ ।" एकजना गाउँले भाईले फेसबुक म्यासेन्जरमा खबर गरेको रहिछन् । मैले आश्चर्यतापूर्वक उनलाई प्रतिप्रश्न गरेँ – "को अंकल ?" मेरो प्रश्नले ती भाई झन छक्क परे । भने, "को अंकल हुनु ? हजुरको बाबा के!" "कहाँ अंकल भन्या त ? तिमीले मेरो बाबालाई पुसाजु भन्नुपर्छ ।" मैले उनलाई हाम्रो नाता सम्झाउनु आफ्नो कर्तव्य ठानेँ । फेरि चुनावको पारो ह्वात्तै बढ्दै थियो । बाबाले टिकट पाएको अपुष्ट समाचार जसले सुनाएको छ, प्रचार उही ब्यक्तिबाट थाल्नु पनि चुनावी रणनीतिको एउटा पाटो त छँदै थियो ।
यसरी, एउटा गाउँले भाईबाट बाले संसदीय निर…