Skip to main content

गलतलार्इ म गलत भन्छु, म गलत भए मलार्इ सच्चाऊ

हामीले अर्को एउटा उत्कृष्टता हासिल गरेछौं । धेरै मानिसहरूले यसलार्इ अभूतपूर्व संयोगका रूपमा ब्याख्या पनि गरेँ । केहि बुझक्कीहरूले भने - अब नेपालले फड्को मार्यौ । अनि केहिले सुझाए - यसमा पृथक टिप्पणी गरिनु नकारात्मकताको अर्को एउटा पोयो फुकाउनु हो । मैले फेरि पनि भने - कोही कसैको केही थियो भनेर सहानुभूतिपूर्वक उसलार्इ कुनै पदमा निर्वाचित गराउनु, ल्याइनु प्रजातान्त्रिक चरित्र पक्कै थिएन । होर्इन । र, यो लोकतान्त्रिक मुलुकको एउटा यस्तो दुर्भाग्य बनेको छ कि केही मानिसहरू कसैको कोही भएकै कारणले सांसद बनाइएका छन्, मन्त्री बनार्इए र पछिल्लो परिघटना हामीले देख्यौं - (जननेता) कुनै पार्टीका संस्थापक भएकै नाताले बिध्या भण्डारी राष्ट्रपति पदमा निर्वाचित पनि हुनुभो ।

भर्खरै जारी संविधानको संरक्षकत्व गर्ने देशको प्रमुख ओहोदामा एक महिलाको उदयले मलार्इ पनि प्रफुल्ल पार्नु पर्ने थियो । म पनि भक्कानिनुपर्ने थियो - भावविह्वल हुनुपर्ने थियो । हर्षोल्लास् मनाउनु पर्ने थियो । तर अहँ यो विकसित घटनाक्रमले मलार्इ कुनै हिसाबले गौरभान्वित बनाउन सकेको छैन । म पूर्वाग्रही भएको पनि हैन, यस्तो फरक विचार आउनुका पछाडी केही आधारहरू छन् । म त्यसै बहकिएको हैन ।

आठ वर्षको थिएँ म जतिखेर मदन भण्डारीको हत्या भएको थियो । चार कक्षामा पढ्थे । सबै नबुझे पनि केही बुझेको थिएँ मैले । आफ्नो बुबा संलग्न दलको सर्वोच्च नेताको रहस्यमय हत्याले मलार्इ भावुक नबनाउने कुरै थिएन । मलार्इ याद छ, धेरै दिन बुबा घर फर्किनुभएन । सुनिन्थ्यो - विरोधस्वरूप सदरमुकाममा बा र उहाँका साथीहरू मशाल जुलुश बाल्दै हुनुहुन्थ्यो । कसैको पुत्ला जलाउँदै हुनुहुन्थ्यो । निष्पक्ष छानबिनको माग गर्दै एक स्वतन्त्र छानबिन आयोगको माग पनि गरियो । सरकारले गठन गरेको आयोगमा चित्त नबुझेपछि पार्टीकै छानबिन आयोग पनि गठन गरियो । हात्ति आयो! हात्ति आयो! फुस्स!! भने झैं त्यो आयोगले पनि केहि माखो मारेन । बरू मदनको मृत्युले बिध्या र पार्टीको राजनीतिलार्इ अपुरणीय क्षति हैन अतुलनिय मुनाफा दियो । संसदीय निर्वाचनमा बिध्याले निवर्तमान प्रधानमन्त्रीलार्इ चुनाव हराईन । त्यो सदाशयताको मतले उनको राजनीतिको गोरेटो अझ फराकिलो हुँदै गयो । अतः साइकलमा सवार गर्ने स्वर्गीय पतिकी धर्मपत्नीलार्इ यस्तो असीम सौभाग्य जुर्यो - कि उनी अब करोडौं पर्ने कारगेडमा देशको संरक्षकका नाताले सवार हुनेछिन । ठीक यहि बेला, मलार्इ घोचिरहने विषय के हो भने पटक पटक राज्य संचालनको प्रमुख हिस्सेदार बनेको पार्टी र स्वंय पनि सार्वजनिक लाभको पद धारण गर्ने अबसर प्राप्त गरेकी रहस्मयी हत्याकाण्डमा मारिएका ब्यक्तिकी पत्नीका नाताले निष्पक्ष छानबीन र त्रुटीरहित प्रतिवेदनको माग उनले किन बुलन्द पारिनन् ? उनी कुन त्यस्तो परिबन्धमा परिन जसले उनको आवाज पछिल्लो दुर्इदशकदेखि आफैभित्र गुमनाम छ ? म स्तब्धः छु ।

यसको अलावा, पछिल्ला केहि वर्षदेखि एक जिम्मेवार दलको जिम्मेवार राजनैतिक नेतृत्वमा रहँदा उनीले आफूमा नेतृत्वदायी खुबीको कति विकास गरिन भन्ने पनि महत्वपूंर्ण हुन्छ । एउटा पछिल्लो बहस कार्यक्रम साझा सवालमा प्रस्तुत हुँदा उनले अपनाएको शैली एक सचेत ब्यक्तिका नाताले मेरा लागि त्यो कतै शोभनीय र ग्राह्य थिएन । प्रश्नकर्ताको प्रश्नलार्इ सुन्दै नसुनी एकोहोरो आफ्नै मात्र विचार लादिरहने उनको उक्त शैलीले मलार्इ निकै नै दुखित तुल्याएको थियो । छलफलकै क्रममा उनी थुप्रैपटक तर्कहरूबाट बाहिर निस्किनु पर्ने अवस्थाहरू सृजना भए । तर्कको सहि उठान र अवतरण गर्न नसक्दा उनको तात्कालिक मनोविज्ञान निकै असन्तुलित र झिंझ्याँटलाग्दो प्रतित हुन्थ्यो । नेतृका हिसाबले विकसित घटनाक्रम र जनताका आवश्यकताको उपयुक्त बोध गर्न नसक्नु के त्यो उनको महत्वपूर्ण कमजोरी होर्इन ?


महिला अधिकार र स्वतन्त्रताका विषयमा भण्डारीलार्इ परम्परागत ढाँचाको विचारशैलीको पक्षपोषकका रूपमा पनि चित्रित गरिएको छ, र यो निराधार आरोप मात्र पनि होर्इन । विभिन्न सार्वजनिक बहसहरूमा उनका प्रस्तुतीहरूमा यस्तो छनक पाइने गरिन्छ । विश्व भूमण्डलीकरणसँगै विषय, विचार र सोंचहरूमा महत्वपूर्ण फेरबदल भएका छन् । र, ती निकै ओजपूर्ण, संवेदनशील र पृथकरूपमा उन्नत हुँदै आएका छन् । मलार्इ लाग्छ, महिला भएका नाताले हाम्रा नवनिर्वाचित राष्ट्रपति यस विषयमा सजग हुने नै छिन् ।

अन्त्यमा, राष्ट्रपति पदमा एक जना कुनै पात्र निर्वाचित हुनुले हामीमा पैदा गर्ने उत्साहको ज्वरोले देश र जनताको जीवनमा खास प्राण कहिल्यै पनि संचार गर्दैन । त्यसो हुन्थ्यो त ऐतिहासिक रूपले गणतन्त्र नेपालको पहिलो राष्ट्रपति एक फरक सम्प्रदाय (यस अर्थमा कि अभिजात वर्ग वा सम्प्रदायबाहिर) को निर्वाचित हुँदा पनि शासक वर्ग र आम जनसमुदायको सोचमा तात्विक भिन्नता ल्याउन नसक्नुका कारण म निश्चित छु कि देशले एक महिलालार्इ राष्ट्रपतिका रूपमा पाउँदैमा यसले कुनै तात्विक भिन्नता ल्याउने छैन । हामी त्यतिन्जेलसम्म दुर्इ चिरामा यसैगरी विभाजित हुनेछौं जहिलेसम्म हामीले साँचो रूपमा रूपान्तरणको प्रयासको थालनी गर्ने छैन । जहिलेसम्म शक्ति, पैसा र स्रोतसम्पन्नहरूको जयजयकारमा आफ्ना उर्जाशिल समय खेर फालिरहनेछौं । म यत्ति भन्छु - फुरूक्क हैन जिम्मेवार बनौं, अन्धभक्त हैन, सचेतक बनौं । अबुझ, अनदेखा नबनौं, रूपचन्द्र विष्टले भने झैं - थाहा पाऔ भातमाराहरू !


Post a Comment

Popular posts from this blog

(अ)भद्र मान्छेहरूका उरेन्ठेउलो सपना ...

साहित्य यात्रामा मेरो पहिलो प्रकाशित सृजनाको शिर्षक थियो - 'बेनी शान्त मुस्कुरार्इरहेछ ।'
'न्यू धौलागिरि' दैनिकमा यहि शिर्षकको कविता प्रकाशित गरेर मैले लेख्ने कामको थालनी गरेको थिएँ । आज निकै भावुकताका साथ म त्यो दिनलार्इ सम्झिरहेछु जुनदिन जिल्ला बिकास समितिका तत्कालिन उपसभापति मेरा पिताजीका लागि प्राप्त सरकारी आवासमा बुबासँगै बसेर म स्थानीय सरकारी मा.वि. मा अध्ययन गर्ने गर्थे । ५० को दशकको मध्यवर्षका स्वर्णिम दिनहरूमा बेनी बिछट्टै सुन्दर लाग्थ्यो, मलार्इ । पञ्चायतको काला दिनहरू पछि म्याग्दी उल्लेखनीय रूपमा शान्त नै थियो पनि । राजनैतिक र्इबी, र्इख अलिअलि थियो जस्तो मेरो अनुभूति छ । र, मलार्इ त्यो स्वभाविक नै थियो भन्ने पनि लाग्छ । किनकी, मानिसहरूको चेतनाको स्तर अहिलेको जस्तो फराकिलो हुनसक्ने सम्भावनामा नै थिएन । 
तर आज?
आज यो अलिअलि हैन, बेस्सरी खजमजिएको छ । राजनैतिक आस्थाका आधारमा मानिसहरू यो हदसम्मको नीचतामा प्रकट हुनेछन् भन्ने मैले कहिल्यै सोचेको थिइँन । सायद म गलत थिएँ । मलार्इ लागेको थियो, सूचना प्रविधीले निकै छोटो समयमै मानिसहरूलार्इ सूचना र तथ्यका मसिना पक्षहरू…

डा. बाबुराम भट्टराईलाई खुलापत्र

कुनै बेलाका मेरा सर्बाधिक प्रिय नेता डा. बाबुराम भट्टाराईज्यू सादार नमस्कार, सर्वप्रथम त यहाँलाई यहाँकै “प्रिय अभिवादन” लालसलामसहित अभिवादन गर्न यसर्थ असमर्थ छु कि त्यो अभिवादनमा मलाई निहत्था, निरीह हजारौं शहादतप्राप्त नौजवानहरुको रगतको “गन्ध” अनुभूत गर्दछु । ती जो जो मारिए, ती देशकै लागि मर्दैछौं भनेर शहादत प्राप्त गरेका थिए । किन्तु, उनीहरुको बलिदानीले देशले जे पाउनु पर्ने थियो त्यो पाएन, जे अनपेक्षित थियो त्यसका साक्षी वर्तमानमा बाँचिरहेका हामीहरु छौ, खैर यो प्रसंगलाई यहि टुंगाऔं । डा. सा’ब, यहाँलाई अचम्भित पार्ला कि यो अपरिचितले अकारण किन यो खुलापत्र लेख्यो ? तर म यहाँलाई दुई कुरा स्पष्ट पार्न चाहन्छु – पहिलो हामीहरु परिचित छौं, र दोश्रो यो पत्र लेख्नुको कारण छ । हो डाक्टरसा’ब अत्यन्तै सान्दर्भिक कारण ! अर्थमन्त्रीका हैसियतमा यहाँ म्याग्दी भ्रमणमा आउँदैका दिन उद्योग बाणिज्य संघ म्याग्दीको सभाहलमा उपस्थितहरुको यहाँसँग साक्षात्कार चलिरहँदा, दाहिने हात मेरो पनि उठेको थियो । ५ मिनेटसम्म अविश्रान्त हात उठिरहेपछि, बजारका “गन्यमान्यहरु” को हातबाट माइक्रोफोन मनेर आईपुगेको थियो । मलाई राम…

कम्प्यूटर, इन्टरनेट र म

एस. एल. सी. अर्थात प्रवेशिका परीक्षापछि नतिजा प्रकाशित हुन्ज्यालसम्मको करिब साढे तीन महिनाको फुर्सदमा कम्प्युटर चलाउन सिक्ने चलन भर्खर शुरू हुँदै थियो । त्यहि छेकोमा मैले पनि कम्प्युटर सिक्ने अवसर पाएथेँ । घरबाट ७ किलोमिटर टाढा रहेको बागलुङ बजारमा रहेका एक नातेदारको कम्प्युटर शिक्षणालयमा म अरू २ जना हितैषीहरूसँग कम्प्युटर सिक्न जान्थेँ । बाले इन्सिच्युट नजिकैको चियानास्ता पसलमा कम्प्युटर सिकेपछि खाजा स्वरूप चिया बिस्कुट खाने ब्यवस्था गर्दिनुभएको थियो ।  एक प्याकेट नुनिलो बिस्कुट र एक कप चिया खाएर साढे २ महिना जति मैले कम्प्युटर सिकेँ । कम्प्युटर सिक्दा किबोर्डमा भएका अक्षर नहेरी टाइप गर्ने प्रशिक्षक देख्दा, मनमनै लाग्थ्यो कि मैले पनि उनले जस्तै कहिले सम्म टाइप गरूँला ? अतः देब्रे हातको कान्छी औंलामा ए, साइलीमा एस, माझीमा डि, यस्तै गरी अरू औंलामा अरू अक्षरहरू लेखेर टाइपिङ क्षमतालाई निखार्ने मेरो प्रयास रहन्थ्यो । पछि प्रशिक्षकले टाइपशालाको रामायण खेल खेल्न सिकाए, जुन खेलले मेरो टाइपिङमा धेरै सुधार ल्याउन मद्दत गर्यो ।

टाइपिङमा अलिकति अभ्यस्त हुन थालेपछि मैले माइक्रोसफ्ट वर्ड, एक्सेल, प…