Skip to main content

म शिशा पुछ्दिनँ ५

तस्वीरमा छोरी 
चार बर्षपहिलेको एउटा घटना याद भो,
“आमा, अब मलाई ज्यामिति बाकस चाहिन्छ है, पर्सीबाट ज्यामितीको पढाई हुन लाइच्च !” म त्यहीबाटो भएर कतै जाँदै थिएँ, एकजना गाउँले भाईले आफ्नी आमासँग ज्यामिति बाकसको माग गर्दैथिए ।
उनकी आमाले झर्किदै भनिन् – “तेरो बाउले पैसा नपठाएको पाँच महिना भैसक्यो, मैले कहाँबाट ल्याएर दिने हो ?”
म बाटोमा टक्क रोकिएँ, आमा–छोराको वार्तालाप सुन्नलाई । बच्चाले माग राखिनै राख्यो, उसलाई बाबुले पैसा पठाउनु या नपठाउनुसँग सम्बन्ध थिएन । आमाले प्रतिजवाफ दिईराखीन् । एकछिन पछि पट्यांग आवाज आयो । आवाजसँगै अर्को करुण आवाज आयो । त्यो रुवाईको आवाज थियो । लगत्तै, म निशब्द त्यहाँबाट हिडेँ ।
एकपटक अमेरिका घुमेर फर्केपछि नयिका रेखा थापाले सार्वजनिक टिप्पणी गरेकी थिईन – “अमेरिकामा अरु त सबै ठीक लाग्यो तर आफ्नो बच्चालाई एक दुई झापड लगाउन पनि नपाइने कुरोले ताजुब बनायो । त्यो कस्तो नियम हो ?” आमा पनि नबनेकी उनले गरेको सार्वजनिक टिप्पणीले एउटी छोरीको बाबु बनिसकेको मलाई चाँहि आश्चर्यचकित बनायो । त्यो अलिकति स्वभाविक टिप्पणी भैकन पनि त्यसले नेपाली संस्कारको दुर्बल पाटोलाई उस्तै प्रष्ट पार्दथ्यो । आज पर्यन्त छोरीलाई एक थप्पड पनि नलगाएको मलाई उनको टिप्पणी कतै न कतै हिंसा र आमा वा बाबु बन्नुको अहमसँग जोडिएको पनि पाएँ ।
कहिलेकाही म यस्तो पनि सोच्दछु कि कति नेपाली बालबालिकाहरु होलान जसले आफ्नो शैशवकालमा कत्ति पनि डर त्रास वा हिंसा सहनु नपरेको होस । अनि फेरि म सम्झन्छु ती दिनहरु कि आमाको आज्ञाकारी सन्तान हुँदाहुँदै एकाध साना त्रुटीहरुमा आमाले लगाएका थप्पडहरु । एक हिसाबले ती मेरा भलाईका लागि नै थिए, किन्तु अर्को हिसाबले त ती हिंसा नै थिए । के ती साना परिणामका यातना थिएनन् त ? फेरि यस बखत मैले ती थप्पडहरुलाई सिधैं हिंसामा जोडेर हेर्दा हाम्रो समाजलाई उती प्रिय नलाग्न पनि सक्दछ । तर ती आफ्ना सन्तानहरु गलत बाटोमा नहिडुन् भन्नका खातिर चालिएका गलत उपाय नै थिए । ती उपायहरु गलत किन पनि थिए भने तीनले बालमनोविज्ञानमा नराम्ररी प्रभाव पार्दछन् । गल्ती गरेपछि बाबुआमाबाट पिटाई खाने एउटा बच्चोले आफ्नो भाई वा बैनीले त्रुटी गर्दा पनि उहि उपाय अबलम्बन गर्छ नै । जस्तो, मैले पनि गरेँ । मैले गल्ती गर्दा आमाबाट चुटाई खाएँ, अनि भाईले गल्ती गर्दा उनले मेरो पिटाई भेटे ।
यहाँ चाँहि म बाटोमा हिड्दै गर्दा कहिलेकाही देख्छु आफ्नो बच्चासँग हिडिरहेका आमाबाबुहरु । र, बच्चासँग आमाबाबुले गर्ने कार्यलापहरु । एकपटक म बस कुरिरहेथेँ, बस बिसौनीमा एउटी अधवैशे महिला र उनको बच्चा पनि सँगै थिए । बस आउनै लागेको थियो बच्चा कुदेर पर पुग्यो र ती महिलाले यति बिनम्रतापूर्वक बच्चालाई फकाएर आफूतिर बोलाईन कि बच्चा अझ अरु परपर दौडियो । उनको केहि जोर नचलेपछि उनी बच्चा लिन दगुरिन । बच्चालाई उनले फकाउँदै केही भनिन् । तिनी आक्रोशमा चिच्याउने वा कराउने समेत केही गरिनन् । यहाँ त्यस्तो कुनै पनि आमाले गर्दैनीन । कुनैपनि बाबुले गर्दैनन । बस पनि आयो र उस्तै स्वभाविक ढंगले उनी बसमा चढिन । अनि मैले झल्याँस्स आफैलाई सम्झेँ, छोरीलाई याद गरेँ सायद त्यो बच्चा र आमाको ठाउँमा मेरी छोरी र म हुन्थ्यौं भने मैले थप्पड नलगाएपनि छोरीलाई तर्साउने तरिकाले नै बोलाउँथे होला । र, छोरी तर्सिदै मनेर आईपुग्थिन होली ।
म बुझ्ने भएपछि मैले के थाहा पाएँ भने आफ्ना छोराछोरीलाई तर्साउने, गाली गर्ने वा एक दुई थप्पड लगाउने मेरो आमा मात्र गर्नुहुन्न । त्यो त प्रायः सबैका आमाबाबुहरुले गर्दारहिछन् । छरछिमेकमै धेरै साथीभाईहरु माथि उनीहरुका आमाबाबुबाट चरम यातना दिने काम हुन्थ्यो । धन्न ! हाम्री आमाले सिस्नोले पोल्नुभएन । थाममा मात्र बाँध्नुभयो एकछिन । अस्पताल भर्ना हुने गरी पिटाई खानुपरेन एक दुई झापड लगाउनु भो मात्र । तर ती आमाबाबुहरु के साँच्चीकै आमाबाबु हुन लायक थिए कि जसले आफ्ना बालबच्चाहरुलाई पिट्नकै लागि जन्माएको जस्तो व्यवहार गरे ? यहाँ सम्मकी कता हो एक जना आमाले आफ्नो जिद्धी छोरालाई तह लगाउन राती घरबाहिर बाँधेर राख्दा बच्चालाई किरा (बाघ) ले खायो रे भन्ने सुनियो ! बच्चामा यस्तो सुन्दा कस्तो अत्यास लाग्यो होला ? म त्यो अत्यासको पीडा अभिब्यक्त गर्नै सक्दिनँ यतिखेर !
हामी धनका गरिव हौंला, तर मनले पनि यतिधेरै गरिव रहिछौं भन्ने बिस्तारै बुझ्दैछु म । आफ्ना मुटुका टुक्रा बराबरका सन्तानसन्ततीलाई राम्रोसँग हुर्काउन पनि कति धेरै छुच्याई गरिराखेका हामीले । मीठो बोलेर फत्ते गराउन सक्ने कामका लागि हामीले कति धेरै उर्जा नष्ट गरिराखेका ? यातना दिएर बालबालिकालाई ठीक पार्न खोजिराखेका हामीहरुले अब हामीले बालबालिकालाई सही मार्गमा ल्याउन अबलम्बन गरेका उपायहरुलाई ठीक पार्नुपर्ने समय भएको छ । ती बदल्नुपर्ने बेला भएको छ । डरले डर जन्माउँछ । यातनाले यातनाकै पृष्ठपोषण गर्दछ । बालबालिकाहरुलाई धम्काएर हैन फकाएर असल बनाउँदा उनीहरुभित्र हामीले एउटा “असल मान्छे” पनि हुर्काइराखेका हुन्छौं ! नानीबाबुहरुलाई “ठीक पार्ने” हैन “असल बनाउने” काम गरौं । ती कलिला मुनाहरुलाई जतनले हुर्काऔं । प्रेमले फूलाऔं !

Post a Comment

Popular posts from this blog

नेताको छोरा १ - समाज, विकास र चुनाव

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)
“यहाँ के छैन?” रेलगाडीभित्रबाट बाहिर चियाउँदै मैले आफैलाई प्रश्न गर्ने गर्दछु । शिशाबाहिर चिल्ला सडकहरु देखिन्छन । सफा पानी पोखरीहरु देखिन्छन । अनि देखिन्छन्, ससाना नानीबाबुहरुको किताबमा कोरिएका चित्रहरुमा जस्तै आँखाभरी बस्ने खेल मैदान, बगैंचा र घरहरु पनि । बिगत ५ बर्षदेखि म काममा जाँदै गर्दा या बिद्यालय जाँदै गर्दा अनि कहिलेकाही साथीभाईहरु भेट्न जाँदा उहि बाटो त्यहि नामको रेलगाडीे चढेर मैले गर्ने रेलयात्रा तीनै ५ वटा बिसौनी पार गरेर १५ मिनेटमा अन्तिम बिसौनीमा पुगेर रोकिन्छ तर मेरा मनभरी उब्जने तर्कनाहरु रेलगाडीसँगै रोकिदैनन् । ती अझै बढ्दै जान्छन । 
सडकमा मान्छेहरु हतारिदै आ…

डा. केसी, उनको अनशन अनि एउटा झुम्रे नागरिक

डा. गोविन्द केसीका शुरूवात तिरका अनशनहरूमा मेरो पूर्ण समर्थन थियो । मैले पनि आफ्ना सामाजिक संजालका भित्ताहरूमा निकै खरा खरा वाक्यहरूसहित तीनका पुछारमा ह्यासट्याग आइएमवीथडाकेसी लेखेकै हुँ । मलाई लुकाउनुपर्ने केहि छैन । डा. केसीका शुरूवाती मागहरू भनेका चिकित्सा क्षेत्रमा बढ्दो राजनैतिक हस्तक्षेप अनि तीसँगै यस क्षेत्रमा बढ्दै गएका विकृती विसंगतीहरूको अन्त्य हुनुपर्छ भन्नेमा केन्द्रित हुन्थे ।तर डा. केसी जति नै निष्ठावान, त्यागी या देवरूप नै किन नहोस उनको, उनका काँधमा बन्दुक राखेर आफ्ना विभिन्न खालका अभिष्ट पूरा गर्न खोज्नेहरूको एउटा ठूलो जमातबाट उनी घेरिएका छन । यो मिथ्याको आरोप हैन । निसन्देहः डा. केसी अनशन बस्नुपूर्व उनले अनशन बस्न थालिसकेपछि स्वास्थ्य क्षेत्रमा महशुस हुनेगरी परिवर्तन भएकै हुन । त्यसको जस पूरापूर उहाँलाई जान्छ । तर यसको अर्थ यो हैन कि स्वास्थ्य क्षेत्र सुधारका लागि सबै कुरा वहाँले नै भनेजसरी हुनुपर्छ । बिडम्बना यो छ कि वहाँको शुरूको अनशन देखि नै माग पूरा गर्ने बहानामा सरकारले एउटा बेथितीको पृष्ठपोषण गर्ने कामको श्रीगणेश गरेको छ । केसीको एक सुत्रिय माग थियो बरिष्ठताका आ…

नेताको छोरा २ - टिकट, उत्साह र यात्रा

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)"दाई, बधाई छ । अंकलको टिकट भएजस्तो छ ।" एकजना गाउँले भाईले फेसबुक म्यासेन्जरमा खबर गरेको रहिछन् । मैले आश्चर्यतापूर्वक उनलाई प्रतिप्रश्न गरेँ – "को अंकल ?" मेरो प्रश्नले ती भाई झन छक्क परे । भने, "को अंकल हुनु ? हजुरको बाबा के!" "कहाँ अंकल भन्या त ? तिमीले मेरो बाबालाई पुसाजु भन्नुपर्छ ।" मैले उनलाई हाम्रो नाता सम्झाउनु आफ्नो कर्तव्य ठानेँ । फेरि चुनावको पारो ह्वात्तै बढ्दै थियो । बाबाले टिकट पाएको अपुष्ट समाचार जसले सुनाएको छ, प्रचार उही ब्यक्तिबाट थाल्नु पनि चुनावी रणनीतिको एउटा पाटो त छँदै थियो ।
यसरी, एउटा गाउँले भाईबाट बाले संसदीय निर…