Skip to main content

(अ)भद्र मान्छेहरूका उरेन्ठेउलो सपना ...

साहित्य यात्रामा मेरो पहिलो प्रकाशित सृजनाको शिर्षक थियो - 'बेनी शान्त मुस्कुरार्इरहेछ ।'

'न्यू धौलागिरि' दैनिकमा यहि शिर्षकको कविता प्रकाशित गरेर मैले लेख्ने कामको थालनी गरेको थिएँ । आज निकै भावुकताका साथ म त्यो दिनलार्इ सम्झिरहेछु जुनदिन जिल्ला बिकास समितिका तत्कालिन उपसभापति मेरा पिताजीका लागि प्राप्त सरकारी आवासमा बुबासँगै बसेर म स्थानीय सरकारी मा.वि. मा अध्ययन गर्ने गर्थे । ५० को दशकको मध्यवर्षका स्वर्णिम दिनहरूमा बेनी बिछट्टै सुन्दर लाग्थ्यो, मलार्इ । पञ्चायतको काला दिनहरू पछि म्याग्दी उल्लेखनीय रूपमा शान्त नै थियो पनि । राजनैतिक र्इबी, र्इख अलिअलि थियो जस्तो मेरो अनुभूति छ । र, मलार्इ त्यो स्वभाविक नै थियो भन्ने पनि लाग्छ । किनकी, मानिसहरूको चेतनाको स्तर अहिलेको जस्तो फराकिलो हुनसक्ने सम्भावनामा नै थिएन । 

तर आज?

आज यो अलिअलि हैन, बेस्सरी खजमजिएको छ । राजनैतिक आस्थाका आधारमा मानिसहरू यो हदसम्मको नीचतामा प्रकट हुनेछन् भन्ने मैले कहिल्यै सोचेको थिइँन । सायद म गलत थिएँ । मलार्इ लागेको थियो, सूचना प्रविधीले निकै छोटो समयमै मानिसहरूलार्इ सूचना र तथ्यका मसिना पक्षहरूसँग साक्षात्कार गरी केहि सिक्ने अवसर दिएको छ भन्ने मेरो ठनार्इ थियो, तर मेरो बुझार्इ आंशिक पुष्टार्इ मात्र हुन सक्ने स्थितीमा रहेछ । हामीहरू धेरैलार्इ के लागेछ भने, हाम्रा लहैलहैहरू, हाम्रा एकपक्षीय बुझार्इहरू मात्र ठीक र सहि छन । 

२० वर्षपछि, सात मध्ये तीनवटा नाम विहीन प्रदेशहरूमा पहिलो चरणको निर्वाचन सम्पन्न भर्इ नतिजाहरू आउने क्रम रहँदै गर्दा, मैले पनि ब्यग्रताका साथ मेरो नगरपालिकाको निर्वाचन परिणामलार्इ कुरिरहेथेँ । विगत १४ बर्षदेखि राजनीतिमा सापेक्ष स्वतन्त्र परिचय बनाउन प्रयासरत मलार्इ यो निर्वाचनको नतिजापश्चात: जिल्लाका तथाकथित बुद्दिजीवी, युवा र समाजसेवीहरूका तारन्तारका सामाजिक सम्प्रेषणले तटस्थ रूपमा रहनै दिएनन । म उनीहरूका सामु लाचार छायाँ बन्ने स्थिती आएपछि मैले अभिब्यक्त हुन बाध्य ठानेँ । भएँ । र, हुँदैछु पनि ।

अचेल सामाजिक सञ्जाल विशेषतः फेसबुक हाम्रा लागि शिघ्र प्रतिक्रिया या विचार सम्प्रेषणका लागि एउटा गतिलो मञ्च बनेको छ । परन्तु, निर्वाचन शुरू हुनूपूर्व र मतदान भैसकेर गणना हुँदै मत परिणाम आउने बेलासम्म हामीले फेसबुक लगायतका सामाजिक सञ्जालको प्रयोग भन्दा बढी दुरूपयोग गर्यौ । सचेत युवादेखि दुर्इबिस उमेर खार्इसकेका सामाजिक पहिचान बनाएका ब्यक्तित्वहरू नै फेसबुकमा यति नांगो रूपमा प्रस्तुत भएकी फरक विचार र आस्थाका नेता, कार्यकर्ताहरूको उल्लिबिल्ली गर्ने मात्र नभै नानाथरीका ब्लगहरूमा प्रकाशित अत्यन्तै भ्रामक, आधारहिन अनलार्इन समाचार, टिप्पणीहरू सम्प्रेषण गर्दै 'बल्ल खार्इस'को भावमा प्रस्तुत भयौं । आफूलार्इ सचेत, बौद्दिक र वस्तुनिष्ठ विश्लेषण गर्ने क्षमता राख्दछु भनेर विश्वास गर्ने साथै समाजले पनि असल चरित्रका रूपमा स्वीकार गरिसकेका उर्जाशिल, प्रेरक ब्यक्तित्वहरूबाट यो हदसम्म निकृष्टता मेरा लागि अकल्पनीय मात्र नभै अस्वीकार्य थियो, छ र रहनेछ । 

तटस्थ भएर आत्मसाक्षी राखी चुनावी नतिजाको विश्लेषण गर्ने हो भने, बेनी नगरको निर्वाचन परिणाम एक वा दुर्इपार्टीको विजयसँग गाँसिएको विषय होर्इन । हुँदै होर्इन । तर यसलार्इ यसरी नै परिभाषित गर्ने धृष्टता गरिदैछ ताकी १७ बर्ष पहिले मैले लेखेको कविताको शिर्षकमा जस्तो बेनी नरहोस् । मानौं, यसलार्इ शान्त रहने छुट नै छैन । 

निष्ठावान ब्यक्तित्वको छवि कायम गरेका ब्यक्तित्वलार्इ स्वंयको मात्र नभै अर्को एक राजनैतिक शक्तिको इमान्दार साथ र समर्थन प्राप्त भएर मात्र वहाँलार्इ आज प्रथम नगरपिताका रूपमा पदस्थापन हुने सौभाग्य जुरेको हो । जुन सौभाग्य उस्तै साथ र समर्थनको सम्झौता गरेर उपमेयरसहित चुनावी मैदानमा उत्रेको दललार्इ प्राप्त भएन । बिडम्बना त्यो भन्दा बढि यो रह्यो कि आफ्नो दलले एक्लै चुनावमा लडेर त्यो मुकाम हासिल गरेको झैं बिजयको उन्माद मनाउँदै गर्दा कतिपय होनहार युवाहरूलार्इ लाग्यो, अब नगरपालिकाको बागडोर हाम्रै हो । हामी नै सर्वेसर्वा हो । हामीले चाहेकै हिसाबले नगर चल्नेछ । मतगणनाका अधिकांश समय चुपचाप, उद्विग्न अनि पूरै सन्नाटमय भएको जमात मेयरको ताजसँगै जर्याकजुरूक भएर अकल्पनिय विजयको अस्वभाविक बिजयोत्सव मनाउनु पुग्दा अर्को पक्षलार्इ असैह्य हुनू स्वभाविक हुने नै भयो । तर ...

तर के आफ्नो छटपहाटलार्इ अभिव्यक्त गर्दैगर्दा जनमतको बेर्इज्जत गर्ने छुट त्यो पक्षलार्इ छ त ? छैन । एकदम छैन । 

आफूलार्इ सजिलो पर्ने तथ्याङ्कको दावाले यहाँहरूको बहुमतको पुष्टि हुँदैन । जनताको अभिमत गणितिय तथ्याङ्कमा त्यति सजिलो तरिकाले ब्यक्त गर्न मिल्दैन । ख्याल गर्नुस् त, यहाँहरूले जितेका ८ वटै वार्डमा यहाँको विजेता उम्मेदवारले प्राप्त गरेको मत र अरू दलबाट पराजित निकटम प्रतिद्वन्द्वीसहित अन्यको मत जोड्नुस् कुन पक्षको ज्यादा हुन आउँछ ? सबैभन्दा धेरै मत ल्याउनुको मतलब सबैले उनलार्इ रोजे या धेरैले उनलार्इ रोजे भन्ने होर्इन । यो अभिमत त  मैदानमा उत्रिएका बिकल्पहरू मध्य एक जना छानिए भन्ने होर्इन र ? यहाँहरूको विपक्षले जितेको मेयर पद जस्तै यहाँहरूले जितेको दुर्इतिहार्इ पदहरू जनताको प्रतिनिधी मत मात्र हुन । यसलार्इ दूर्बोध्य नबनाउनु मै सबैको हित छ । 

चुनावी अभियानमा भएका तिक्तताहरूलार्इ बिर्सेर तपाइँहरू किन जनताहरूलार्इ सामूहिक एकताको भावबाट हामीहरूले खोजेको विकास सम्भव छ भन्ने सन्देश दिने प्रयत्न गर्नुहुन्न ? 

मेरा प्रिय कांग्रेसी मित्रहरू, बिपीले परिकल्पना गरेको नेपालको समाजबाद ब्यवस्थाको कुन अध्यायमा छ कि विपक्ष मतहरू व्हाइट वास गर्नुपर्छ? नबिर्सिनुस्, राष्ट्रिय स्वाधिनता खतरामा परेको महशुस गरेपछि जिन्दगीभर जसको विरूद्द बिपी लड्नुभो उसँगै हातेमालो गरी राष्ट्र निर्माणका लागि बिपी त्यसै फर्किनुभएको थिएन । लहड र वंशका आधारमा कांग्रेसी हुनुभएको हो भने प्रबुद्द एवं आदरणीय प्रदिप गिरीसँग काङ्ग्रेसका बारे बुझ्ने यत्न गर्नुस । 

त्यस्तै प्रिय कम्युनिष्ट मित्रहरू, जनताको बहुदलीय जनबादको कुन परिच्छेदमा मदन भण्डारीले विपक्षीले धम्काए, ढुंगा हुत्याए भने तीनका छातिमा छुरी रोप्नुपर्छ भनेर उल्लेख गर्नुभएको छ ? अझ त्यो पनि प्रहरी प्रशासनकै अगाडि । खुलेआम । खुल्ला आकाशमुनि, हजारौं मान्छेहरूको भिडमा ? यहि हुँकार गर्दै एकताका गामवेशी, शहरबजार कुद्ने 'क्रान्तिकारीहरू' को हविगती जनमतले के गरार्इदियो ? हेक्का राख्नुस् कामरेडहरू , यो उन्नाइसौ‌ शताब्दीको रक्तरंजित पूर्वाद्द हैन । हामी २१ औं शताब्दीमा प्रवेश गरिसक्यौं, जहाँ प्रतिशोध बन्दुक उठाएर हैन जनमत लिएर गरिन्छ । 

जसरी नगरवासीहरूले आफ्नो जनमत ब्यक्त गरेका छन, त्यसलार्इ शिरोपर गर्दै नगरविकासको खाका कोर्न एकजुट हुने समय शुरू भएको छ । जनताले ५ वर्षको समय दिएका छन् । समयको ख्याल गरौं । अनि नबिर्सौ, अबको ५ वर्षपछि धेरै जनताहरू अझ अरू जागरूक हुनेछन । र, सायदै कोही मासुभात खुवाएर, पेट्रोल राखिदिएर, एक बोरा चामल वा एउटा लुङ्गीमा आफ्नो अमूल्य मत बेच्नेछन् । 

जदौं ।
Post a Comment

Popular posts from this blog

नेताको छोरा १ - समाज, विकास र चुनाव

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)
“यहाँ के छैन?” रेलगाडीभित्रबाट बाहिर चियाउँदै मैले आफैलाई प्रश्न गर्ने गर्दछु । शिशाबाहिर चिल्ला सडकहरु देखिन्छन । सफा पानी पोखरीहरु देखिन्छन । अनि देखिन्छन्, ससाना नानीबाबुहरुको किताबमा कोरिएका चित्रहरुमा जस्तै आँखाभरी बस्ने खेल मैदान, बगैंचा र घरहरु पनि । बिगत ५ बर्षदेखि म काममा जाँदै गर्दा या बिद्यालय जाँदै गर्दा अनि कहिलेकाही साथीभाईहरु भेट्न जाँदा उहि बाटो त्यहि नामको रेलगाडीे चढेर मैले गर्ने रेलयात्रा तीनै ५ वटा बिसौनी पार गरेर १५ मिनेटमा अन्तिम बिसौनीमा पुगेर रोकिन्छ तर मेरा मनभरी उब्जने तर्कनाहरु रेलगाडीसँगै रोकिदैनन् । ती अझै बढ्दै जान्छन । 
सडकमा मान्छेहरु हतारिदै आ…

नेताको छोरा २ - टिकट, उत्साह र यात्रा

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)"दाई, बधाई छ । अंकलको टिकट भएजस्तो छ ।" एकजना गाउँले भाईले फेसबुक म्यासेन्जरमा खबर गरेको रहिछन् । मैले आश्चर्यतापूर्वक उनलाई प्रतिप्रश्न गरेँ – "को अंकल ?" मेरो प्रश्नले ती भाई झन छक्क परे । भने, "को अंकल हुनु ? हजुरको बाबा के!" "कहाँ अंकल भन्या त ? तिमीले मेरो बाबालाई पुसाजु भन्नुपर्छ ।" मैले उनलाई हाम्रो नाता सम्झाउनु आफ्नो कर्तव्य ठानेँ । फेरि चुनावको पारो ह्वात्तै बढ्दै थियो । बाबाले टिकट पाएको अपुष्ट समाचार जसले सुनाएको छ, प्रचार उही ब्यक्तिबाट थाल्नु पनि चुनावी रणनीतिको एउटा पाटो त छँदै थियो ।
यसरी, एउटा गाउँले भाईबाट बाले संसदीय निर…

डा. केसी, उनको अनशन अनि एउटा झुम्रे नागरिक

डा. गोविन्द केसीका शुरूवात तिरका अनशनहरूमा मेरो पूर्ण समर्थन थियो । मैले पनि आफ्ना सामाजिक संजालका भित्ताहरूमा निकै खरा खरा वाक्यहरूसहित तीनका पुछारमा ह्यासट्याग आइएमवीथडाकेसी लेखेकै हुँ । मलाई लुकाउनुपर्ने केहि छैन । डा. केसीका शुरूवाती मागहरू भनेका चिकित्सा क्षेत्रमा बढ्दो राजनैतिक हस्तक्षेप अनि तीसँगै यस क्षेत्रमा बढ्दै गएका विकृती विसंगतीहरूको अन्त्य हुनुपर्छ भन्नेमा केन्द्रित हुन्थे ।तर डा. केसी जति नै निष्ठावान, त्यागी या देवरूप नै किन नहोस उनको, उनका काँधमा बन्दुक राखेर आफ्ना विभिन्न खालका अभिष्ट पूरा गर्न खोज्नेहरूको एउटा ठूलो जमातबाट उनी घेरिएका छन । यो मिथ्याको आरोप हैन । निसन्देहः डा. केसी अनशन बस्नुपूर्व उनले अनशन बस्न थालिसकेपछि स्वास्थ्य क्षेत्रमा महशुस हुनेगरी परिवर्तन भएकै हुन । त्यसको जस पूरापूर उहाँलाई जान्छ । तर यसको अर्थ यो हैन कि स्वास्थ्य क्षेत्र सुधारका लागि सबै कुरा वहाँले नै भनेजसरी हुनुपर्छ । बिडम्बना यो छ कि वहाँको शुरूको अनशन देखि नै माग पूरा गर्ने बहानामा सरकारले एउटा बेथितीको पृष्ठपोषण गर्ने कामको श्रीगणेश गरेको छ । केसीको एक सुत्रिय माग थियो बरिष्ठताका आ…