Skip to main content

संस्कार आफ्नै-आफ्नै, यो नर्वे त्यो नेपाल

 मेरो खुशिः आफ्नो गर्भमा भएको बच्चाको  तस्बीर देखाउँदै हन्ना

हन्ना अर्थात मेरो सम्पर्क ब्यक्ति । मैले कुन दिन के गर्नु पर्ने हो त्यो कामको योजनाकार ! वा, नेपालमा भएको भए मेरो हाकिम ! तर यहाँ चाँहि उनि मात्र सम्पर्क ब्यक्ति । हाकिमपारा खोजेर पनि भेट्न गार्हो । उनी कार्यालय छिर्दा म मेरो कुर्सीबाट उठेर विनित हुँदै अभिवादन गर्नु पर्दैन् । जसले पहिला देख्यो उसले अभिवादन गर्ने । काइदाको रीति भएको देशमा जन्मेकी एक नारी !
आज मुहारभरी नै खुशि बोकेर उनि कार्यालय छिरेकी थिइन । हातमा सानो कागज पनि बोकेकी थिइन, उनले । उनि सरासर मतिर आइन । र, आफूले ल्याएको कागज देखाउँदै भनिन् ‍‑ मेरो बच्चाको अवस्था सामान्य छ । म लाजले पानी पानी भएँ । यस्तै कुनै दिन थियो – जतिखेर मेरी श्रीमती पनि गर्भवती थिइन । र, हामी दुर्इजना लाजले पानी पानी भएका थियौं- कि जतिखेर हामीलार्इ थाहा लाग्यो - हामी बाबा आमा बन्नेवाला छौं । यस्तो बेलामा परिवारका अन्य सदस्यहरूसँगै बसेर हामी दुर्इजनाले  गर्भमा भएको बच्चाको अवस्थाका बारेमा छलफल गर्नु पर्ने थियो । तर नढाँटेर भन्नुपर्दा त्यतिखेर हामीलार्इ धेरैले भनेका थिएँ – बिहे नगरेकै वर्ष दिनमा बच्चा हुँदैछ ? मानिसहरूले हाम्रो अनुपम खुशिको विषयलार्इ मजाकको विषयमा रूपान्तरित बनाएका थिए । मैले कति गाइँगुइ सुनेको थिएँ ‍- ‍"फलानाकी दुलही त पाउनी छे रे" "वर्षदिनमै कस्तो पाउनी बनेकी" "खै पढेलेखेका भएर पनि के गरेका हुन कुन्नी" र्इ सबै हाम्रै बिषयमा बनाइएका कुराहरू थिए । मजाक थिए ।
"हाम्रोमा मान्छेहरू किन अरूको विषयमा कुरा गर्नमा चाख लिन्छन् ?" मेरो टेबल नजिकै आफ्नो गर्भमा रहेको बच्चाका बिषयमा कुरा गरिरहेकी हन्नाले "आफूले छोरीको इच्छा राखेको तर छोरा भएको पुष्टी डाक्टरले गरिदियो" बताइरहदा म तन्द्राबाट ब्यूँतिन पुगेछु । उनी र म जन्मे हुर्केको संस्कार फरक छ । मान्छेका नीजि कुराहरूमा अर्को मान्छेको हस्तक्षेप हुँदैन यिनको नगरीमा, अरूको नीजि कुरामा हस्तक्षेप गर्न सके आफ्नो शान उँचो हुने विश्वास राख्छन् मान्छेहरू मेरो नगरीमा !
हन्नाले भनिन् ‍‑ मैले र मेरो श्रीमानले गर्भमा रहेको बच्चाको स्वास्थ्यको बिषयमा थुप्रै छलफल गर्दै आएका छौं । हामी खुशी छौ – बच्चाको स्वास्थ्य राम्रो छ । हामीलार्इ छोरी होस् भन्ने ठूलो चाहना थियो तर आज थाहा लाग्यो – यो गर्भमा रहेको शिशु छोरा रहिछ ।  तर यो त्यति चिन्ताको विषय पनि भएन् । जेहोस् यो चाँहि छोरी भैदिएको भए हामीसँग एउटा छोरा र अर्को छोरी हुन्थ्यो ।
मैले झल्याँस्स सम्झेँ- मान्छेले श्रीमतीको गर्भावस्थाका विषयमा गरेको लोकटिप्पणीलार्इ निमिट्यान्न पार्न मैले गर्भपतनको समेत सुझाव सुझाएको थिएँ । अहिले सम्झदा असह्य पिडा हुन्छ ‍- कस्तो सुझाब सुझाएको थिएँ मैले आखिर ? त्यो दिन उनी धेरैबेर सम्म रोएकी थिइन, मेरो सुझाव सुनेर ! उनलार्इ चिन्ता थियो सायद, अब उनको श्रीमानले खुशि लुट्दैछ । हामी त्यो रात एकअर्कासँग बोल्दा पनि बोलेनौं । र, उनले त्यो रात खाना समेत खाइनन् । एउटै कोल्टेमा त्यो रात बितेको थियो ।
हुन त हाम्रो समाजमा कतिपय नारीहरू अवाञ्छित गर्भ बोक्न पनि बाध्य छन् । कतिपयले छोरा जन्माउनकै लागि गर्भ बोकेका हुन्छन् । अब ती नारीहरूले कसरी फुर्सद मिलाउन सकुन थाहा पाउनलार्इ ‍- गर्भमा भएको बच्चाको स्वास्थ्यको विषयमा ! तथ्याङ्कहरूले देखाउँछन - सुत्केरी हुन नसकेर मृत्यु हुने महिलाहरूको सूची लामै छ । धेरै फरक छ – जीवन जिउने तरिकामा ! यो नर्वे अनि त्यो नेपाल !

2 comments

Popular posts from this blog

नेताको छोरा १ - समाज, विकास र चुनाव

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)
“यहाँ के छैन?” रेलगाडीभित्रबाट बाहिर चियाउँदै मैले आफैलाई प्रश्न गर्ने गर्दछु । शिशाबाहिर चिल्ला सडकहरु देखिन्छन । सफा पानी पोखरीहरु देखिन्छन । अनि देखिन्छन्, ससाना नानीबाबुहरुको किताबमा कोरिएका चित्रहरुमा जस्तै आँखाभरी बस्ने खेल मैदान, बगैंचा र घरहरु पनि । बिगत ५ बर्षदेखि म काममा जाँदै गर्दा या बिद्यालय जाँदै गर्दा अनि कहिलेकाही साथीभाईहरु भेट्न जाँदा उहि बाटो त्यहि नामको रेलगाडीे चढेर मैले गर्ने रेलयात्रा तीनै ५ वटा बिसौनी पार गरेर १५ मिनेटमा अन्तिम बिसौनीमा पुगेर रोकिन्छ तर मेरा मनभरी उब्जने तर्कनाहरु रेलगाडीसँगै रोकिदैनन् । ती अझै बढ्दै जान्छन । 
सडकमा मान्छेहरु हतारिदै आ…

डा. केसी, उनको अनशन अनि एउटा झुम्रे नागरिक

डा. गोविन्द केसीका शुरूवात तिरका अनशनहरूमा मेरो पूर्ण समर्थन थियो । मैले पनि आफ्ना सामाजिक संजालका भित्ताहरूमा निकै खरा खरा वाक्यहरूसहित तीनका पुछारमा ह्यासट्याग आइएमवीथडाकेसी लेखेकै हुँ । मलाई लुकाउनुपर्ने केहि छैन । डा. केसीका शुरूवाती मागहरू भनेका चिकित्सा क्षेत्रमा बढ्दो राजनैतिक हस्तक्षेप अनि तीसँगै यस क्षेत्रमा बढ्दै गएका विकृती विसंगतीहरूको अन्त्य हुनुपर्छ भन्नेमा केन्द्रित हुन्थे ।तर डा. केसी जति नै निष्ठावान, त्यागी या देवरूप नै किन नहोस उनको, उनका काँधमा बन्दुक राखेर आफ्ना विभिन्न खालका अभिष्ट पूरा गर्न खोज्नेहरूको एउटा ठूलो जमातबाट उनी घेरिएका छन । यो मिथ्याको आरोप हैन । निसन्देहः डा. केसी अनशन बस्नुपूर्व उनले अनशन बस्न थालिसकेपछि स्वास्थ्य क्षेत्रमा महशुस हुनेगरी परिवर्तन भएकै हुन । त्यसको जस पूरापूर उहाँलाई जान्छ । तर यसको अर्थ यो हैन कि स्वास्थ्य क्षेत्र सुधारका लागि सबै कुरा वहाँले नै भनेजसरी हुनुपर्छ । बिडम्बना यो छ कि वहाँको शुरूको अनशन देखि नै माग पूरा गर्ने बहानामा सरकारले एउटा बेथितीको पृष्ठपोषण गर्ने कामको श्रीगणेश गरेको छ । केसीको एक सुत्रिय माग थियो बरिष्ठताका आ…

नेताको छोरा २ - टिकट, उत्साह र यात्रा

(यो बि.सं. २०७४ मा नयाँ संविधानको कार्यान्वयनको कठीन खुडकिलो मानिएको तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न गरेर समृद्द नेपालको सपना साकार पार्ने लक्ष्यमा अगाडि बढेको जिकिर गरिएको हाम्नो सुन्दर हिमाली राज्य नेपालको चुनावमा म स्वंय प्रतक्ष्य सहभागी भएर अनुभूत गरेका अनुभवहरूको श्रृङ्खला हो । जसलाई मैले नेताको छोरा नाम दिएको छु । यस श्रृङ्खलामा म चुनावका अँध्यारा र उज्याला पक्षहरूलाई अधिकतम इमान्दारीताका साथ प्रस्तुत गर्नेछु ।)"दाई, बधाई छ । अंकलको टिकट भएजस्तो छ ।" एकजना गाउँले भाईले फेसबुक म्यासेन्जरमा खबर गरेको रहिछन् । मैले आश्चर्यतापूर्वक उनलाई प्रतिप्रश्न गरेँ – "को अंकल ?" मेरो प्रश्नले ती भाई झन छक्क परे । भने, "को अंकल हुनु ? हजुरको बाबा के!" "कहाँ अंकल भन्या त ? तिमीले मेरो बाबालाई पुसाजु भन्नुपर्छ ।" मैले उनलाई हाम्रो नाता सम्झाउनु आफ्नो कर्तव्य ठानेँ । फेरि चुनावको पारो ह्वात्तै बढ्दै थियो । बाबाले टिकट पाएको अपुष्ट समाचार जसले सुनाएको छ, प्रचार उही ब्यक्तिबाट थाल्नु पनि चुनावी रणनीतिको एउटा पाटो त छँदै थियो ।
यसरी, एउटा गाउँले भाईबाट बाले संसदीय निर…